โรคไข้กาฬหลังแอ่น
คำว่า “โรคไข้กาฬ” มีความหมายว่า โรคที่มีความรุนแรง มีผื่นสีดำเกิดขึ้นตามร่างกาย ส่วนชื่อหลังแอ่น เกิดจากอาการของผู้ป่วยที่มักชักเกร็งจนหลังแข็งแอ่น มีผู้ป่วยจำนวนน้อยในแต่ละปี การระบาดอยู่ในวงจำกัด เชื้อสามารถถ่ายทอดได้โดยทางเดินหายใจ ผ่านการไอจาม เสมหะ น้ำมูก น้ำลาย สารคัดหลั่งไปสู่ผู้ใกล้ชิด เชื้อเจริญบริเวณโพรงจมูกด้านหลัง (Nasopharynx) ระยะฟักตัวโดยเฉลี่ย 2-10 วันโรคนี้เป็นได้กับคนทุกกลุ่มอายุ แต่มักพบในเด็กมากกว่าผู้ใหญ่ โดยเฉพาะเด็กที่อายุตํ่ากว่า 5 ปี
โรคไข้กาฬหลังแอ่น (meningococcal infection) คืออะไร?
โรคไข้กาฬหลังแอ่น (meningococcal infection) เป็นโรคติดเชื้อชนิดหนึ่งซึ่งเกิดจากเชื้อแบคทีเรียไนซีเรีย เมนิงไจทิดิส (Neisseria meningitidis) ติดต่อกันได้ผ่านการไอจามหรือสารคัดหลั่ง เกิดจากร่างกายมีปัญหาภูมิคุ้มกันบกพร่อง ทำให้แบคทีเรียดังกล่าวเข้าสู่ร่างกายได้ง่าย จนกลายเป็นพาหะของเชื้อในที่สุด
อาการของโรคไข้กาฬหลังแอ่น
มีไข้มาก่อนประมาณ 2-3 วัน มีผื่นเลือดออกใต้ผิวหนัง (petechial rash) ร่วมกับปื้นสีชมพู (pink macules) ลักษณะเป็นจ้ำเลือดเหมือนฟกช้ำ ผื่นอาจมีรูปร่างคล้ายดาวกระจายบริเวณลำตัวส่วนล่าง, ขา, เท้า เยื่อบุตา, มือ และบริเวณที่มีแรงกด เช่น ขอบกางเกง ขอบถุงเท้า
หากมีเยื่อหุ้มสมองอักเสบ จะปวดศีรษะรุนแรง, อาเจียน, คอแข็ง กระหม่อมโป่งตึง เซื่องซึม เบื่ออาหาร
กรณีติดเชื้อนิงโกคอกคัสในกระแสเลือด หรือภาวะโลหิตเป็นพิษ รวมทั้งเลือดจับเป็นลิ่ม ทำให้เลือดตามอวัยวะต่าง ๆ ทั่วร่างกาย เช่น ปอด ทางเดินปัสสาวะ ทางเดินอาหาร ต่อมหมวกไต ฯลฯ เกิดภาวะขาดเลือดจนเนื้อตายตามปลายนิ้วมือนิ้วเท้า จะมีภาวะแทรกซ้อน ได้แก่ การไหลเวียนเลือดล้มเหลว ความดันเลือดต่ำ ปอดอักเสบ เยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ ไตวาย น้ำท่วมปอด มักเสียชีวิตอย่างรวดเร็ว
กลุ่มเสี่ยงโรคไข้กาฬหลังแอ่น
เด็กอายุตั้งแต่ 2 เดือนขึ้นไป เนื่องจากระบบภูมิคุ้มกันยังไม่สมบูรณ์
อยู่ในพื้นที่แออัดอย่างหอพัก โรงเรียนประจำ ค่ายทหาร เรือนจำ บนเรือสำราญ
ผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น ปลูกถ่ายอวัยวะ ได้รับยากดภูมิคุ้มกัน ไม่มีม้ามหรือการทำงานของม้าม บกพร่อง ผู้ป่วยเอชไอวี
กลุ่มผู้แสวงบุญในพิธีฮัจจ์และอุมเราะห์ เป็นข้อกำหนดของซาอุดิอาระเบียว่าก่อนเข้าร่วมพิธีดังกล่าวจะต้องได้รับวัคซีนป้องกันไข้กาฬหลังแอ่นก่อน ต้องยื่นหลักฐานว่าเคยได้รับวัคซีนนี้แล้วเพื่อใช้ในการขอวีซ่าเข้าประเทศ ต้องฉีดล่วงหน้าก่อนเดินทางอย่างน้อย 10 วัน แต่ไม่เกิน 3 ปี
นักเรียนนักศึกษาที่จะไปเรียนต่อที่สหรัฐอเมริกา หรือบางประเทศในยุโรป เช่น อังกฤษ โดยเฉพาะผู้ที่จะเข้าไปพำนักในหอพัก เนื่องจากก่อนหน้ามีการระบาดของโรคนี้ในกลุ่มนักเรียนนักศึกษา ทำให้สถานศึกษาส่วนใหญ่ในสหรัฐอเมริกากำหนดให้ผู้ที่จะเข้าเรียนต้องได้รับวัคซีนดังกล่าวก่อน
แนวทางการวินิจฉัยโรคไข้กาฬหลังแอ่น
แพทย์จะเจาะหลังเพื่อดูว่าความดันน้ำในไขสันหลังสูงหรือไม่ หากความดันน้ำสูงและขุ่นย่อมบ่งชี้ ว่ามีการติดเชื้อในน้ำไขสันหลัง
ส่งน้ำไขสันหลังและเลือดไปตรวจเพาะเชื้อหรือตรวจด้วยวิธี PCR (Polymerase Chain Reaction)
แพทย์นำเลือดและสารน้ำที่เจาะจากรอยจ้ำเขียวบริเวณผิวหนังไปตรวจหาเชื้อด้วยการย้อมสีหรือเพาะเชื้อ
ถ่ายภาพสมองด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าเพื่อค้นหาความผิดปกติในสมอง
ฉีดวัคซีนสร้างภูมิคุ้มกันโรค วัคซีนไข้กาฬหลังแอ่นป้องกันโรคได้เพียงบางสายพันธุ์ ได้แก่ สายพันธุ์ A, C, Y และ W-135 ดังนั้น การฉีดวัคซีนจะได้ผลในบางพื้นที่ที่ทราบว่าสายพันธุ์ของเชื้อแล้ว หากวัคซีนไม่ครอบคลุมสายพันธุ์ก่อโรคจะไม่ได้ผลในการสร้างภูมิคุ้มกัน และ ดังนั้น การให้วัคซีนจึงมีที่ใช้ในกรณีที่คนจะเดินทางเข้าไปในพื้นที่ที่มีการระบาด เช่น แถบทะเลทรายซาฮาราในทวีปแอฟริกา ตะวันออกกลาง ผู้โดยเฉพาะชาวไทยมุสลิมผู้ไปแสวงบุญ ณ นครเมกกะ ซาอุดิอาระเบีย ควรได้รับการฉีดวัคซีนป้องโรคไข้กาฬหลังแอ่นก่อนเดินทาง
** หมายเหตุ ประชาชนทั่วไปไม่จำเป็นต้องได้รับวัคซีน **
วัคซีนป้องกันโรคไข้กาฬหลังแอ่น มี 2 ชนิด
ชนิดที่ 1 วัคซีนไข้กาฬหลังแอ่นสายพันธุ์ B (MenB) เป็นสายพันธุ์หลักที่พบบ่อยในไทย ฉีดได้ตั้งแต่อายุ 2 เดือนขึ้นไป แนะนำฉีดวัคซีนก่อนเดินทางไปยังประเทศพื้นที่เสี่ยง ฉีดก่อน เดินทางอย่างน้อย 10 วัน ต้องฉีด 2 เข็ม ห่างกัน 1-6 เดือน
ชนิดที่ 2 วัคซีนไข้กาฬหลังแอ่นสายพันธุ์ A,C,W,Y ฉีดได้ตั้งแต่อายุ 12 เดือนขึ้นไป ฉีด 1 เข็ม ป้องกันได้ 3-5 ปี
กินหรือฉีดยาต้านจุลชีพ ใช้ป้องกันหลังสัมผัสโรค การออกฤทธิ์ของยาต้านจุลชีพแตกต่างจากวัคซีนตรงที่จะไม่ขึ้นกับสายพันธุ์ของเชื้อ ผู้ที่สมควรได้รับยานี้ ได้แก่ สัมผัสโรคใกล้ชิดผู้ป่วยเป็นเวลานาน เช่น สมาชิกในครอบครัวเดียวกัน นอนร่วมห้อง เด็กในสถานเลี้ยงเด็ก, ทหารร่วมค่าย และผู้สัมผัสผู้ป่วยใกล้ชิดในชุมชน เป็นต้น
ราคา ฉีดวัคซีนไข้กาฬหลังแอ่น ที่โรงพยาบาลยันฮี
วัคซีน Menquadfi 1 เข็ม
4,470 บาท
วัคซีน Bexsero 1 เข็ม
(ฉีด 2 เข็ม เข็มกระตุ้นห่างจากเข็มแรก 1 เดือน)
4,570 บาท /เข็ม
** ฉีดได้ทั้งเด็กและผู้ใหญ่อายุตั้งแต่อายุ 2 เดือนขึ้นไป **
** ยังไม่รวมค่าแพทย์และค่าบริการโรงพยาบาล **
Q&A หลากคำถาม มีคำตอบ เกี่ยวกับ "โรคไข้กาฬหลังแอ่น"
บุคคลกลุ่มไหนควรหลีกเลี่ยงการฉีดวัคซีนไข้กาฬหลังแอ่น?
- เคยมีปฏิกิริยารุนแรงต่อวัคซีนชนิดนี้มาก่อน แพ้ส่วนประกอบของวัคซีน แพ้สารลาเท็ค (latex) ซึ่งเป็นส่วนประกอบของภาชนะบรรจุวัคซีน
- ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง เช่น ได้รับยาสเตียรอยด์ ผู้ป่วยโรคมะเร็งซึ่งได้รับยาเคมีบำบัด ฉายแสง ผู้ป่วยเชื้อเอชไอวีที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่องรุนแรง
- เนื่องจากยังไม่มีข้อมูลความปลอดภัยเพียงพอ สำหรับใช้ในหญิงตั้งครรภ์และหญิงให้นมบุตร แต่ไม่ได้มีข้อห้ามในการรับวัคซีนชนิดดังกล่าว ดังนั้น หญิงตั้งครรภ์และหญิงให้นมบุตรสามารถรับวัคซีนนี้ได้ในกรณีจำเป็นและอยู่ภายใต้การให้คำปรึกษาของแพทย์ก่อน
- วัคซีนนี้สามารถให้พร้อมวัคซีนชนิดอื่นได้ ยกเว้นกรณีเด็กที่เป็นโรคเลือดจางโดยกำเนิด
อาการข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นหลังรับวัคซีนป้องกันโรคไข้กาฬหลังแอ่น?
- หลังจากฉีดวัคซีนโรคไข้กาฬหลังแอ่นอาจมีอาการปวด บวมแดงบริเวณที่ฉีด จะหาย ได้เองภายใน 2-3 วัน หากมีอาการปวดบวมบริเวณที่ฉีดให้ประคบด้วยผ้าเย็น
- หน้ามืดคล้ายจะเป็นลม วิงเวียน การนั่งพักหลังฉีดยาประมาณ 15 นาทีจะช่วยบรรเทาอาการดังกล่าวได้
- หากมีปฏิกิริยาการแพ้อย่างรุนแรง เช่น มีไข้สูง บวมบริเวณใบหน้าหรือลำคอ หายใจไม่สะดวก หัวใจเต้นเร็ว หรือมีอาการอ่อนแรง ควรรีบมาพบแพทย์ทันที
เกร็ดความรู้
เพิ่มเติม
โปรโมชั่น
เพิ่มเติม
ศัลยกรรมตกแต่งและความงามยอดนิยม
