chat

โรคปอดรั่ว


โรคปอดทะลุ หรือ โรคปอดรั่ว (PNEUMOTHORAX) สามารถเกิดได้กับทุกเพศทุกวัย โดยเฉพาะกลุ่มผู้สูงวัยที่สูบบุหรี่หนัก ผู้ที่เคยใช้เครื่องช่วยหายใจ วัยทำงานที่ได้รับมลภาวะทางอากาศ หรือวัยรุ่นโตเร็ว ผู้ป่วยมักไม่ปรากฏอาการ แต่จะรู้ตัวอีกทีเมื่อพบว่าเหนื่อย เจ็บหน้าอก หรือไอแห้งเฉียบพลัน ทั้งนี้ โรคปอดรั่วเป็นหนึ่งในโรคที่ทำให้คนตายได้ถ้าลมรั่วเยอะจนทำให้หัวใจเลื่อนไปอีกด้านหนึ่ง ทำให้เลือดจากเส้นเลือดดำใหญ่ไหลเข้าหัวใจไม่ได้ โดยเฉพาะกลุ่มผู้สูงอายุที่มีความเสี่ยงจากการสูบบุหรี่มาก มีแผลถูกแทงที่อก หรือกลุ่มที่ใส่ท่อช่วยหายใจแล้วเกิดแรงดันบวก มีโอกาสเสียชีวิตได้เช่นกัน

โรคปอดทะลุ หรือ โรคปอดรั่วคืออะไร?
สาเหตุของโรคปอดทะลุ หรือโรคปอดรั่ว
อาการของโรคปอดทะลุ หรือโรคปอดรั่ว
ประเภทของโรคปอดทะลุ หรือโรคปอดรั่ว
การตรวจวินิจฉัยโรคปอดทะลุ หรือโรคปอดรั่ว
แนวทางการรักษาโรคปอดทะลุ หรือโรคปอดรั่ว
แนวทางการดูแลตัวเองของผู้ป่วยโรคปอดทะลุ หรือโรคปอดรั่ว
Q&A หลากคำถาม มีคำตอบ เกี่ยวกับโรคปอดทะลุ หรือโรคปอดรั่ว

โรคปอดทะลุ หรือ โรคปอดรั่วคืออะไร?

โรคปอดรั่ว

โรคปอดทะลุ หรือโรคปอดรั่ว (PNEUMOTHORAX) คือ ภาวะที่ถุงลมในปอดแตก จึงมีลมรั่วออกจากถุงลมเข้าไปขังอยู่ในช่องเยื่อหุ้มปอด ลมจะเข้าไปดันให้ปอดแฟบ ปอดขยายตัวไม่เต็มที่ หายใจลำบาก หอบเหนื่อย อาจเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น ติดเชื้อ อักเสบ ของเหลวคั่งในปอดหรือภาวะน้ำท่วมปอด (ภาวะโปรตีนในเลือดต่ำ ความดันโลหิตสูง ไตเสื่อม ไตวาย) หากมีลมรั่วมากจะขาดออกซิเจนและเสียชีวิตในที่สุด

สาเหตุของโรคปอดทะลุ หรือโรคปอดรั่ว

เกิดอุบัติเหตุ เช่น ได้รับแรงกระแทกบริเวณหน้าอก ถูกอาวุธมีคมแทงหรือถูกยิงที่ปอด ภาวะแรงดันอากาศเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจากการดำน้ำ ตกจากที่สูง

การเจ็บป่วย เช่น ปอดอุดกั้นเรื้อรัง โรคมะเร็งปอด โรคหอบหืด โรคไอกรน โรคปอดบวม โรคถุงลมโป่งพองซึ่งเกิดจากการสูบบุหรี่ เป็นต้น

การติดเชื้อที่มีลักษณะเป็นโพรง เช่น วัณโรค และฝีในปอด เป็นต้น

การติดเชื้อที่มีลักษณะเป็นโพรง เช่น วัณโรค และฝีในปอด เป็นต้น

อาการของโรคปอดทะลุ หรือ โรคปอดรั่ว

แน่นหน้าอก ไอ หายใจถี่ หรือหายใจหอบเหนื่อย

โรคปอดรั่ว

เหงื่ออกผิดปกติ อ่อนเพลียง่าย

วิงเวียนศีรษะ

หัวใจเต้นเร็ว

ผิวหนังเขียวคล้ำบางจุด

ความดันโลหิตต่ำ

ประเภทของโรคปอดทะลุ หรือ โรคปอดรั่ว จำแนกออกเป็น 2 ประเภท ประกอบด้วย

ภาวะปอดรั่วแบบปฐมภูมิ (Primary Spontaneous Pneumothorax, PSP)

เป็นโรคปอดรั่วในคนที่ไม่ได้มีตัวโรคที่เนื้อปอดโดยเฉพาะ มักเกิดในผู้ป่วยที่อายุระหว่าง 18-30 ปี ในช่วงวัยรุ่นที่ผอมสูงโตเร็วมักพบว่ายอดปอดส่วนบนเป็นถุงลมโป่งพองเฉพาะจุด อาจเกิดจากพันธุกรรม หรือช่วงที่วัยรุ่นโตเร็ว ปอดกับช่องอกขยายตัวไม่สัมพันธ์กัน ทำให้ยอดปอดเกิดถุงลมโป่งพอง อีกกลุ่มคือคนที่เกิดภาวะเยื่อบุมดลูกเจริญผิดที่ (Endometriosis) มีชื่อเรียกเฉพาะว่าโรคลมรั่วตามรอบเดือน (Catamenial Pneumothorax) เป็นภาวะที่มีเซลล์เยื่อบุมดลูกฝังในช่องเยื่อหุ้มปอด ทำให้มีลมรั่วขณะมีประจำเดือน พบได้ไม่บ่อยแต่ต้องไปรับการผ่าตัดและการรักษาด้วยฮอร์โมน

ภาวะปอดรั่วแบบทุติยภูมิ (Secondary Spontaneous Pneumothorax, SSP)

มักเกิดกับคนที่อายุมากกว่า 60 ปีที่สูบบุหรี่จัด และเกิดในผู้ป่วยที่มีโรคปอดอยู่แล้ว ส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากพฤติกรรมการสูบบุหรี่ มักพบว่าถุงลมโป่งพองจะเป็นกระจายไปทั่ว เมื่อแตกออกมาลมรั่วเข้าช่องอก อาการจะรุนแรงกว่าปอดรั่วแบบปฐมภูมิ เนื่องจากการทำงานของปอดเสียไปจากบุหรี่แล้ว อุบัติการณ์อยู่ที่ 24/100,000 คนต่อปีในผู้ชาย และ 10/100,000 คนในผู้หญิง ปัจจัยสนับสนุนหลักคือ การสูบบุหรี่ ซึ่งเพิ่มโอกาสเป็น 22 เท่าในผู้ชาย และ 8 เท่าในผู้หญิง

การตรวจวินิจฉัยโรคปอดทะลุ หรือ โรคปอดรั่ว

ตรวจวัดระดับออกซิเจนในเลือด

ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG)

เอกซเรย์ปอด (Chest X-ray) เพื่อดูว่ามีลมรั่วหรือไม่มีลมรั่ว กรณีที่ลมรั่วมากกว่า 20 เปอร์เซ็นต์ ผู้ป่วยจำเป็นต้องใส่สายระบายทรวงอก เพื่อระบายลมที่รั่วออกมา

โรคปอดรั่ว

เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT-Scan) เพื่อดูว่าถุงลมโป่งพองอยู่ตรงไหน กรณีที่ผู้ป่วยตรวจเจอว่ามีถุง ลม (subpleural bleb) มีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำมากกว่า 40 เปอร์เซ็นต์ หากพบลมรั่วออกมาที่ช่องอกและพบรูรั่วที่ปอด ต้องผ่าตัดเปิดช่องทรวงอกเพื่อเย็บซ่อมแซม

แนวทางการรักษาโรคปอดทะลุ หรือ โรคปอดรั่ว

การให้ออกซิเจนปริมาณสูง

สอดท่อเพื่อระบายลมออกจากปอด

เชื่อมเยื่อหุ้มปอดด้วยยา

ผ่าตัดถุงลมที่รั่วออกไปเพื่อลดความเสี่ยงในการกลับมาเป็นซ้ำ ใส่สายระบาย 3-7 วัน รูรั่วสามารถหายไปได้เองเหมือนแผลถลอก แต่ปัญหาคือโอกาสเป็นซ้ำสูงถึง 35% ปัจจุบันมีการผ่าตัดผ่านการส่องกล้อง (Video Assisted Thoracoscopic surgery; VATS) ซึ่งเป็นการผ่าตัดแผลเล็กขนาด 2-3 เซนติเมตรบริเวณซี่โครง เพื่อตัดถุงลมที่แตกร่วมกับการสร้างพังผืดระหว่างเยื่อหุ้มปอด เพื่อลดอัตราการกลับมาเป็นซ้ำ โดยข้อดีของการผ่าตัดส่องกล้องนั้น คือสามารถลดภาวะแทรกซ้อนที่จะเกิดขึ้น ลดอาการปวดจากการผ่าตัด รวมไปถึงลดระยะเวลาการนอนพักรักษาโรงพยาบาลหลังผ่าตัดด้วย

ผู้ป่วยที่เป็นโรคลมรั่วตามรอบเดือน (Catamenial Pneumothorax) เป็นภาวะที่มีเซลล์เยื่อบุมดลูกฝังในช่องเยื่อหุ้มปอด ทำให้มีลมรั่วในขณะที่มีประจำเดือน พบได้ไม่บ่อย แพทย์จะให้ฮอร์โมนหยุดประจำเดือนเสมือนเป็นเหมือนวัยทองประมาณ 6-9 เดือน

แนวทางการดูแลตัวเองของผู้ป่วยโรคปอดทะลุ หรือ โรคปอดรั่ว

หลีกเลี่ยงการออกกำลังกาย หรือกิจกรรมที่ทำให้หายใจเร็ว หรือหอบเหนื่อยมาก เช่น วิ่งมาราธอน หรือดำน้ำลึก เพราะอาจทำให้มีแรงดันอากาศในปอดเพิ่มขึ้น และทำให้ถุงลมที่ปอดแตกได้

หลีกเลี่ยงการเดินทางโดยเครื่องบิน

หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ เพราะจะเพิ่มความเสี่ยงเกิดภาวะปอดรั่วได้

Q&A หลากคำถาม มีคำตอบ เกี่ยวกับโรคปอดทะลุ หรือ โรคปอดรั่ว

ถาม ตอบ

สัญญาณเตือนของโรคปอดรั่วระหว่างคนอายุน้อยกับผู้สูงวัยแตกต่างกันอย่างไร?

คนอายุน้อยมักเจ็บหน้าอกเฉียบพลันและไอแห้ง ๆ ไม่มีเสมหะ โดยที่ไม่มีอาการไข้หวัด น้ำมูกไหล เจ็บคอมาก่อน อยู่ดี ๆ ก็ไอขึ้นมา หาสาเหตุไม่ได้ ขณะที่ผู้สูงอายุ มักเหนื่อยหอบ ยิ่งในคนที่สูบบุหรี่หนักที่มีโรคถุงลมโป่งพองเรื้อรัง เมื่อเนื้อปอดที่ไม่ดีอยู่เดิมถูกกดเบียดจะเหนื่อยง่าย หายใจไม่สุด อาการเจ็บหน้าอกจะต่างจากคนที่เป็นโรคหัวใจซึ่งจะเจ็บแบบแน่น ๆ เหมือนมีอะไรมาทับมากด แต่ถ้าปอดรั่วจะเจ็บแปลบในหน้าอกข้างใดข้างหนึ่งตามการหายใจ

ถาม ตอบ

การลอกเยื่อบุผนังช่องอก เพื่อทำให้ปอดกับช่องอกติดกันมีแนวทางการรักษาอย่างไร?

อาศัยหลักการทำให้ช่องอกเกิดการอักเสบขึ้นเพื่อให้เกิดพังผืดทั่วช่องอกขึ้นมา โดยลอกเยื่อบุผนังช่องอก ทำให้โอกาสกลับมาเป็นซ้ำมีเพียง 1% หลังการทำหัตถการห้ามผู้ป่วยยกของหนัก เพราะอาจส่งผลกระทบทำให้แผลภายในปริได้ ส่วนแผลภายนอกจะหายสนิทภายใน 1 สัปดาห์

บทความโดยนพ.ภักดี สี่ศิลปชัย