chat

โรคชิคุนกุนยา


“โรคชิคุนกุนยา” (Chikungunya) หรือ “โรคไข้ปวดข้อยุงลาย” เป็นโรคที่เกิดจากการติดเชื้อไวรัสชิคุนกุนยา มักระบาดในช่วงฤดูฝนที่อากาศชื้น ก่อให้เกิดน้ำขัง จนเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ของยุงลายซึ่งเป็นพาหะนำโรค ใช้ระยะฟักตัวประมาณ 1-12 วัน จะแสดงอาการหลังได้รับเชื้อ 3-7 วัน พบโรคนี้ได้ในทุกกลุ่มอายุ ในผู้ป่วยบางรายอาจเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น มีตุ่มน้ำที่ผิวหนัง ม่านตาอักเสบ เป็นต้น

อาการของโรคชิคุนกุนยา
โรคชิคุนกุนยาติดต่อได้อย่างไร
โรคชิคุนกุนยากับโรคไข้เลือดออกต่างกันอย่างไร?
แนวทางการป้องกันโรคชิคุนกุนยา
Q&A หลากคำถาม มีคำตอบ เกี่ยวกับ โรคชิคุนกุนยา

อาการของโรคชิคุนกุนยา

โรคชิคุนกุนยา

ไข้ขึ้นสูงเฉียบพลัน อาจสูงถึง 40 องศาเซลเซียส หลังจากนั้น 2-3 วัน ไข้จะเริ่มลดลง

อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร

โรคชิคุนกุนยา

คลื่นไส้ อาเจียน

ปวดศีรษะ ปวดตามกล้ามเนื้อ

โรคชิคุนกุนยา

มีผื่นแดงขึ้นตามร่างกาย ส่วนมากเป็นผื่นไม่คัน หรืออาจพบอาการคันได้ประมาณร้อยละ 25-50 และผื่นสามารถหายได้เองภายใน 7-10 วัน ส่วนลักษณะผื่นอื่นๆ ที่พบได้ไม่บ่อยนักแต่มักพบในเด็กมากกว่าผู้ใหญ่ คือตุ่มน้ำใส

ตาแดง แต่ไม่ค่อยพบจุดเลือดออกในตาขาว

ปวดข้อมือ ข้อเท้า มีภาวะข้ออักเสบ อาจปวดหลังร่วมด้วย ภาวะข้ออักเสบพบในผู้ใหญ่มากกว่าเด็ก หากเป็นผู้ใหญ่อายุ 45 ปีขึ้นไป อาจมีภาวะของข้ออักเสบเรื้อรังได้ อาการปวดข้อสามารถหายได้เองภายใน 2 สัปดาห์ ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการปวดข้อเกิดขึ้นได้อีกภายใน 2-3 สัปดาห์ต่อมา และบางรายอาการปวดข้อจะอยู่ได้นานเป็นเดือนหรือเป็นปี

พบต่อมน้ำเหลืองบริเวณคอโตได้บ่อย

โรคชิคุนกุนยา

ในเด็กเล็กควรเฝ้าระวังภาวะชักจากไข้สูง พบได้มากกว่าโรคไข้เลือดออก

อาจพบอาการแทรกซ้อนไม่รุนแรงที่ตา ระบบประสาท หัวใจ และทางเดินอาหาร

โรคชิคุนกุนยาติดต่อได้อย่างไร

ติดต่อผ่านยุงลายที่มีเชื้อไวรัสนี้ แพร่เชื้อไปยังผู้ที่ถูกยุงกัด

ติดต่อจากมารดาที่มีเชื้อไปยังทารกในระยะแรกคลอด

ติดต่อผ่านทางเลือด เช่น การให้หรือรับเลือดที่มีเชื้อไวรัส

โรคชิคุนกุนยากับโรคไข้เลือดออกต่างกันอย่างไร?

ผู้ป่วยที่ติดเชื้อไวรัสชิคุนกุนยาจะมีไข้สูงขึ้นอย่างเฉียบพลันกว่าโรคไข้เลือดออกและระยะเวลา ของไข้สั้นกว่าประมาณ 2 วัน ขณะที่ไข้เลือดออก ไข้จะลดลงในเวลาประมาณ 4 วัน

ผู้ป่วยโรคชิคุนกุนยาจะปวดตามข้อ ขณะที่ไข้เลือดออกผู้ป่วยจะปวดหัวและปวดกระบอกตา มากกว่าปวดข้อ

โรคชิคุนกุนยาไม่มีผนังเส้นเลือดฝอยผิดปกติอย่างมากจนพบการรั่วของพลาสมาออกมานอกเส้น เลือด โอกาสที่จะเกิดอาการช็อกจึงน้อยมาก ความรุนแรงของโรคไม่อันตรายเท่าไข้เลือดออกที่อาจ ถึงแก่ชีวิตได้

โรคชิคุนกุนยามักตาแดง ผิวหนังแดง โดยเฉพาะใบหน้าและลำตัว มีผื่นแดงทั่วร่างกาย ขณะที่โรค ไข้เลือดออกอาจพบจุดเลือดออก เลือดกำเดา หรือเลือดออกตามไรฟันได้

โรคชิคุนกุนยารุนแรงน้อยกว่าไข้เลือดออก อาจมีอาการปวดข้อเรื้อรังตามมา บางรายอาจปวดนาน ถึง 2 ปี ส่วนไข้เลือดออกอันตรายมากกว่า เพราะอาจพบภาวะช็อก หรือภาวะเลือดออกได้

โรคชิคุนกุนยาไม่มีอาการเกล็ดเลือดต่ำ หรือต่ำกว่าจากปกติเล็กน้อย ส่วนไข้เลือดออก มีอาการ เกล็ดเลือดต่ำอย่างมากจนเลือดออกรุนแรง

โรคชิคุนกุนยายังไม่มีวัคซีนสำหรับฉีดป้องกัน ขณะที่ในปัจจุบันโรคไข้เลือดออกมีวัคซีนป้องกัน สำหรับผู้ที่เคยป่วยเป็นไข้เลือดออกมาก่อน

แนวทางการป้องกันโรคชิคุนกุนยา
โรคชิคุนกุนยา

ติดมุ้งลวดหรือกางมุ้งเพื่อป้องกันยุงกัดแม้ในเวลากลางวัน กำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุง ร่วมกับ ฉีดสเปรย์หรือทายากันยุง

สวมใส่เสื้อผ้ามิดชิด กางเกงขายาว เสื้อแขนยาวป้องกันยุงกัด

ภาชนะที่ใส่น้ำจะต้องปิดฝาให้มิดชิด ป้องกันไม่ให้ยุงลายมาวางไข่ สามารถป้องกันได้ถึง 3 โรค คือ โรคชิคุนกุนยา โรคไข้เลือดออก และโรคติดเชื้อไวรัสซิกา

วินิจฉัยอาการป่วยให้รวดเร็วเพื่อลดโอกาสกระจายเชื้อจากผู้ป่วย โดยผู้ป่วยควรป้องกันตนเองจาก การถูกยุงกัดในช่วง 5 วันหลังเริ่มป่วย

Q&A หลากคำถาม มีคำตอบ เกี่ยวกับ"โรคชิคุนกุนยา"

ถาม ตอบ

แนวทางในการรักษาโรคชิคุนกุนยา?

โรคชิคุนกุนยายังไม่มียาใช้รักษาเฉพาะเจาะจง และยังไม่มีวัคซีนป้องกันการติดเชื้อ โดยแพทย์จะให้การรักษาตามอาการ โดยเฉพาะอาการปวดข้อ กินยาพาราเซตามอลเพื่อลดไข้ (ห้ามกินยาแอสไพริน หรือยาต้านอักเสบชนิดไม่ใช่สเตียรอยด์เพื่อลดความเสี่ยงในการเกิดเลือดออก เนื่องจะทำให้เกิดเลือดออกได้ง่ายขึ้น)

ถาม ตอบ

ทำไมถึงชื่อ ชิคุนกุนยา มีที่มาจากไหน?

คำว่า ‘ชิคุนกุนยา’ เป็นภาษาชนเผ่าในแทนซาเนีย แปลว่า โค้งงอ มีที่มาจากอาการปวดตามข้อจนตัวงอ พบการระบาดครั้งแรกในทวีปแอฟริกา ส่วนในไทยนิยมเรียกชื่อโรคนี้ว่า “ไข้ปวดข้อ”

ถาม ตอบ

แนวทางการวินิจฉัยโรคชิคุนกุนยา?

แพทย์จะซักประวัติ และสอบถามอาการต่าง ๆ เจาะเลือดผู้ป่วยส่งห้องปฏิบัติการเพื่อยืนยันโรค และหาเชื้อไวรัส ทราบผลภายใน 1-2 วัน โดยตรวจหาสารพันธุกรรมของไวรัส (RNA detection) ด้วยวิธี RT-PCR หรือตรวจหาแอนติบอดีโดยวิธี ELISA

บทความโดย นพ.เอกวิทย์ เกวลินสฤษดิ์