chat

อาหารสำหรับผู้ป่วยโรคตับแข็ง


ตับเป็นอวัยวะที่ใหญ่ที่สุดของร่างกาย ตั้งอยู่บริเวณใต้ชายโครงขวา ของช่องท้อง เลยมาถึง ยอดอก แบ่งออกเป็น 2 พู ใต้พูใหญ่ด้านขวาจะมีถุงน้ำดีอยู่

หน้าที่ของตับ
รู้จักโรคตับแข็ง
สาเหตุของโรคตับแข็ง
อาหารสำหรับผู้ป่วยโรคตับแข็ง
แนวทางการรับประทานอาหารสำหรับผู้ป่วยโรคตับแข็ง
ตารางอาหาร
ตับ

หน้าที่ของ ตับ

  1. เป็นศูนย์กลางในกระบวนการเผาผลาญ และดูดซึมคาร์โบไฮเดรต โปรตีน ไขมัน และวิตามิน
  2. ทำลายสารพิษ หรือของเสียออกจากเลือด
  3. สร้างภูมิคุ้มกันต่อต้านเชื้อโรค
  4. สร้างน้ำดีช่วยในการย่อยอาหาร
  5. สร้างสารเพื่อให้เลือดแข็งตัว

รู้จักโรค ตับแข็ง

ตับ

โรคตับแข็งเป็นโรคเรื้อรัง ที่ทำให้เกิดการสูญเสียโครงสร้าง ของตับ โดยปกติเนื้อตับจะนุ่มแต่ถ้ามีการอักเสบหรืออันตรายต่อตับ เนื้อตับจะถูกทำลายกลายเป็นพังผืดลักษณะคล้ายแผล ซึ่งจะทำให้ไปเบียดเนื้อตับที่ดี และทำให้เลือดไปเลี้ยงตับน้อยลง ถ้ามีการทำลายเซลล์ ตับอย่างเรื้อรังจนมีพังผืดเกิดขึ้นมาก เนื้อตับที่เคยนุ่มจะค่อย ๆ แข็งขึ้น จนกลายเป็นตับแข็งในที่สุด ส่งผลให้สมรรถภาพการทำงานของตับลดลง ซึ่งนำมาสู่สุขภาพร่างกายแย่ลงด้วย

สาเหตุของ โรคตับแข็ง

  1. การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมากเกินไป
  2. จากการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี หรือ ซี
  3. เกิดจากโรคภูมิคุ้มกันมีการทำลายเนื้อตับ
  4. การรับประทานยาบางชนิดเป็นเวลานาน เช่น ยาแก้ปวดลดไข้ พาราเซตามอล ยาปฏิชีวนะ ยารักษาวัณโรค
  5. เกิดภาวะไขมันสะสมในตับ พบได้ในผู้ป่วยเบาหวาน โรคอ้วน โรคไขมันในเลือดสูง
  6. โรคทางพันธุกรรม เช่น ธาลัสซีเมีย
  7. พยาธิบางชนิด

อาหารสำหรับผู้ป่วยโรคตับแข็ง แบ่งเป็น 2 ระยะ

1.ผู้ป่วยเป็นตับแข็งระยะแรก ยังไม่มีภาวะตับวาย (ไม่มีตาเหลือง ไม่มีท้องมาน) เป็นระยะที่ตับยังสามารถทำงานได้ดี การกินอาหารจะไม่แตกต่าง จากคนปกติ ควรกินอาหารมีประโยชน์ครบ 5 หมู่ ครบถ้วน ตามหลักโภชนาการ และเพียงพอกับความต้องการร่างกาย

2.ผู้ป่วยเป็นตับแข็งระยะลุกลาม มีอาการบวม ท้องมาน ตาเหลือง มีอาการหมดสติ หรือ ซึมจากตับวาย ซึ่งหมายถึงสภาพการทำงานของ ตับเหลือน้อย ผู้ป่วยกลุ่มนี้พบบ่อยที่มีภาวะขาดสารอาหารร่วมด้วย ควรจำกัดอาหารโปรตีน เพราะถ้ามากเกินไปอาจกระตุ้นให้เกิดอาการทางสมอง

แนวทางการรับประทานอาหารสำหรับผู้ป่วยโรคตับแข็ง

1.จำกัดอาหารรสเค็ม หลีกเลี่ยงการเติมเกลือ น้ำปลา และเครื่องปรุงรส อื่น ๆ หลีกเลี่ยงอาหารแปรรูป อาหารหมักดอง โดยเฉพาะ อย่างยิ่งผู้ป่วยที่มีอาการบวม หรือภาวะท้องมาน

2. จำกัดน้ำดื่ม ถ้ามีภาวะบวมน้ำ ทั้งนี้ขึ้นกับคำแนะนำของแพทย์

3. งดการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เพราะอาจทำให้ตับแย่ลง

4. งดรับประทานอาหารทะเลสุก ๆ ดิบ ๆ เพราะอาจติดเชื้อแบคทีเรีย รุนแรงทำให้เสียชีวิตได้

5. ควรจัดแบ่งมื้ออาหารเป็น 4 - 7 มื้อ / วัน รับประทานอาหารครั้งละ น้อยแต่บ่อยครั้งช่วยให้การย่อย และดูดซึมสารอาหารดีขึ้น และเพื่อมิให้ปริมาณอาหารแต่ละมื้อมากจนเกินไป จนทำให้อึดอัดแน่นท้อง

6. แนะนำรับประทานอาหารที่มีเส้นใยอาหารสูง เช่น ผักสด และผลไม้ ช่วยลดอาการท้องผูก

7. หลีกเลี่ยงอาหารที่มีไขมันสูง เนื้อสัตว์ติดมัน อาหารทอด และอาหาร ที่มีส่วนผสมของกะทิ และเนย

8. หลีกเลี่ยงอาหารที่เสี่ยงต่อการปนเปื้อนเชื้อรา ได้แก่ ถั่วป่น พริกป่น ปลาเค็ม

9. ถ้าซื้ออาหารนอกบ้าน ควรเลือกร้านที่สะอาด อาหารปรุงสุกใหม่เพื่อป้องกันการติดเชื้อ

ตับ
ตับ ตับ

โรคตับแข็งเป็นโรคเรื้อรังสามารถรักษาให้หายขาดได้ สิ่งที่ดีที่สุดคือการรู้จักดูแลสุภาพ หลีกเลี่ยงปัจจัยต่าง ๆ โดยเฉพาะ การงดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ นอกจากนั้นการใส่ใจและรู้จักการกินอาหารให้เหมาะสมกับสภาพของตับ มีความสำคัญสามารถช่วยชะลอ ความรุนแรงของโรคได้เป็นอย่างดี

ที่มา : ปรียา ลีฬหกุล. โภชนาบำบัดสำหรับผู้ป่วยตับแข็ง. สำนักงานวิจัยและภาคอายุรศาสตร์ คณะแพทย์ศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล