โรคเครียดจากเหตุการณ์ร้ายแรง
เหตุการณ์ไม่คาดฝันสามารถเกิดขึ้นได้ตลอดเวลาในชีวิตประจำวันของเรา ไม่ว่าจะเป็นการสูญเสียบุคคลสำคัญในชีวิต ตกงานหรือถูกไล่ออกจากงาน เผชิญกับภัยธรรมชาติ อยู่ท่ามกลางภาวะสงครามหรือความขัดแย้งรุนแรง ถูกล่วงละเมิดหรือทำอนาจาร ได้รับความกระทบกระเทือนจากจิตใจจากความรุนแรงภายในครอบครัว เหตุจลาจล ฆาตกรรม กราดยิง ก่อการร้าย ฯลฯ นอกจากผลกระทบทางร่างกายแล้วยังส่งผลกระทบต่อสภาพจิตใจของผู้ที่ประสบเหตุด้วย หนึ่งในโรคที่ส่งผลกระทบ คือ โรคความผิดปกติทางจิตใจหลังเผชิญภยันตราย หรือโรคเครียดจากเหตุการณ์ร้ายแรง (PTSD)
โรคเครียดจากเหตุการณ์ร้ายแรง (PTSD) คืออะไร?
โรค PTSD หรือ Post-Traumatic Stress Disorder เป็นโรคจิตเภทชนิดหนึ่งที่เกิดจากสภาวะจิตใจของผู้ป่วยได้รับการกระทบกระเทือนอย่างรุนแรงจากเหตุการณ์เลวร้าย เช่น การก่อการร้าย สงคราม การถูกข่มขืน ประสบภัยพิบัติ ประสบอุบัติเหตุ เป็นต้น ซึ่งผู้ป่วยอาจจะเป็นผู้ที่ประสบเหตุการณ์โดยตรง หรือเป็นผู้ที่ได้รับการสูญเสียจากเหตุการณ์ทางอ้อม สำหรับเด็กที่ป่วยเป็นโรค PTSD อาจพบว่ามีอาการอื่น ๆ ร่วมด้วย เช่น ปัสสาวะรดที่นอน รู้สึกแปลกแยกจากพ่อแม่และผู้ใหญ่คนอื่น ๆ นึกถึงเหตุการณ์นั้น ๆ ขณะทำกิจกรรมต่าง ๆ อาจมีปัญหาด้านพัฒนาการ อย่างการฝึกเข้าห้องน้ำ การเคลื่อนไหวร่างกาย และการใช้ภาษา เป็นต้น
โรคเครียดจากเหตุการณ์ร้ายแรง (PTSD) เกิดจากอะไร?
- ปัญหาสุขภาพจิตที่อาจถ่ายทอดทางพันธุกรรม เช่น โรคซึมเศร้า และโรควิตกกังวล เป็นต้น
- ลักษณะนิสัยหรือบุคลิกภาพที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม การทำงานของสมองที่ควบคุมสารเคมีและฮอร์โมนของร่างกายที่ตอบสนองต่อความเครียด
- เคยเกิดอุบัติเหตุอย่างรุนแรง เช่น รถชน เครื่องบินตก เป็นต้น
- เคยถูกทำร้ายร่างกายหรือจิตใจอย่างรุนแรง เช่น เคยถูกล่วงละเมิดทางเพศ เคยถูกลักพาตัว เคยถูกจับเป็นตัวประกัน เคยถูกโจรกรรม โดยมีบุคคลที่ใกล้ชิดบาดเจ็บสาหัสหรือเสียชีวิต เป็นต้น
- เคยผ่านการสู้รบในสงคราม เช่น ทหารผ่านศึก หรือคนที่อยู่ในพื้นที่สงคราม พื้นที่ก่อการร้าย หรือเหตุความไม่สงบ เป็นต้น
- เคยประสบภัยพิบัติทางธรรมชาติต่าง ๆ เช่น น้ำท่วม สึนามิ พายุ แผ่นดินไหว เป็นต้น
- เคยถูกวินิจฉัยว่าเป็นโรคที่มีอันตรายถึงแก่ชีวิต
โรคเครียดจากเหตุการณ์ร้ายแรง (PTSD) มีอาการอย่างไร?
- อาการเริ่มแรกจะเห็นภาพเหตุการณ์ฝังใจซ้ำไปซ้ำมา ทำให้เห็นภาพหลอน ฝันร้าย และเกิดความวิตกกังวลอย่างรุนแรง
- ผู้ป่วยอาจแสดงอารมณ์ต่าง ๆ มากเกินไป นอนหลับยาก หงุดหงิด โมโหรุนแรง ไม่มีสมาธิจดจ่อกับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง รวมทั้งมีอาการตื่นตัวมากเกินไป รู้สึกหวาดระแวงและตกใจง่าย อาจทำให้เกิดภาวะกายใจไม่สงบได้ ทั้งยังอาจมีพฤติกรรมบางอย่างที่ทำร้ายสุขภาพตัวเอง เช่น การดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป หรือการขับรถเร็ว เป็นต้น
- รู้สึกเหมือนว่าตัวเองกำลังอยู่ในเหตุการณ์นั้นซ้ำ ๆ จนตื่นกลัว บางคนอาจมีอาการใจสั่น มือสั่น และเหงื่อออกมาก มองโลกในแง่ลบ ไม่สนใจในสิ่งที่เคยชอบทำ รู้สึกแปลกแยก และอาจร้ายแรงถึงขั้นอยากฆ่าตัวตาย กลัวและพยายามหลีกเลี่ยง ไม่กล้าเผชิญเหตุการณ์ที่เคยประสบเหตุ หรือหลีกเลี่ยงสิ่งเร้าที่ทำให้คิดถึงเหตุการณ์นั้น ๆ
การรักษาโรคเครียดจากเหตุการณ์ร้ายแรง (PTSD)
1. การรักษาด้วยยา จิตแพทย์อาจใช้ยารักษาอาการซึมเศร้า เพื่อควบคุมความรู้สึกเศร้าและวิตกกังวลของผู้ป่วยหรือยาอื่นเพื่อลดอาการที่เกิดร่วม
2. การรักษาด้วยวิธีจิตบำบัด เช่น บำบัดความคิดและพฤติกรรม ให้ผู้ป่วยได้เรียนรู้และยอมรับที่จะปรับเปลี่ยนความคิด จิตแพทย์อาจพูดคุยเกี่ยวกับความรู้สึกและความคิดของผู้ป่วย รวมทั้งช่วยให้ผู้ป่วยเข้าใจ หรือจิตบำบัดแบบไดนามิค ให้ผู้ป่วยรับรู้และเข้าใจเกี่ยวกับผลกระทบของเหตุการณ์ในอดีตที่มีผลต่อพฤติกรรมในปัจจุบัน และปรับทัศนคติที่มีต่อสิ่งต่าง ๆ ให้ดียิ่งขึ้น
3.บำบัดด้วยการเผชิญหน้ากับสิ่งที่กลัวอย่างค่อยเป็นค่อยไป เพื่อให้ผู้ป่วยได้เรียนรู้วิธีการรับมือกับเหตุการณ์นั้น อย่างไรก็ตาม การบำบัดด้วยวิธีนี้ต้องอยู่ภายใต้การดูแลอย่างใกล้ชิดของจิตแพทย์ เพราะอาจทำให้ผู้ป่วยบางคนเสี่ยงเกิดอาการรุนแรงได้
4.ครอบครัวบำบัด ปรับบทบาทหน้าที่และปฏิสัมพันธ์ของสมาชิกในครอบครัวให้เหมาะสมกับการอยู่ร่วมกับผู้ป่วย PTSD
5.บำบัดแบบกลุ่ม เป็นวิธีการบำบัดโดยให้ผู้ที่ป่วยเป็นโรคนี้ได้แบ่งปันเรื่องราว ความคิด ความกลัว และความรู้สึกกับผู้ที่มีประสบการณ์คล้ายกัน
ราคาปรึกษาแพทย์และรักษาโรคเครียดจากเหตุการณ์ร้ายแรง (PTSD) ที่โรงพยาบาลยันฮี
ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของจิตแพทย์ตามอาการของคนไข้แต่ละบุคคล
Q&A หลากคำถาม มีคำตอบ เกี่ยวกับโรคเครียดจากเหตุการณ์ร้ายแรง (PTSD)
ภาวะแทรกซ้อนจากโรคเครียดจากเหตุการณ์ร้ายแรง (PTSD) มีอะไรบ้าง?
โรคเครียดจากเหตุการณ์ร้ายแรง (PTSD) อาจมีผลต่อการใช้ชีวิตประจำวันของผู้ป่วย ทั้งในด้านการทำงาน ความสัมพันธ์กับคนใกล้ตัว สุขภาพ และการใช้ชีวิตประจำวัน ทั้งยังนำไปสู่ปัญหาสุขภาพจิตอื่น ๆ อย่างโรคซึมเศร้า โรควิตกกังวล หรือโรคกลัวแบบจำเพาะได้ อาจทำให้เกิดพฤติกรรมทำร้ายตัวเอง ใช้ยาเสพติด หรือดื่มแอลกอฮอล์ เป็นต้น ผู้ป่วยอาจมีอาการปวดศีรษะ ปวดหน้าอก ปวดท้อง หรือมีพฤติกรรมการกินที่ผิดปกติในกรณีที่อาการค่อนข้างรุนแรง ผู้ป่วยอาจมีความคิดฆ่าตัวตาย
มีวิธีป้องกันโรคเครียดจากเหตุการณ์ร้ายแรง (PTSD) อย่างไร?
โรคเครียดจากเหตุการณ์ร้ายแรง (PTSD) เป็นปัญหาสุขภาพที่ป้องกันได้ยาก เนื่องจากส่วนใหญ่เป็นผลมาจากเหตุการณ์ไม่คาดคิดและควบคุมไม่ได้ อย่างไรก็ตาม อาจดูแลตนเองและเรียนรู้วิธีรับมือกับอาการที่เกิดขึ้นเมื่อต้องเผชิญสถานการณ์ที่ทำให้เกิดความเครียดได้ เพื่อป้องกันการเกิดโรคนี้ เช่น ปรึกษาจิตแพทย์เพื่อเตรียมตัวรับมือกับเหตุการณ์ดังกล่าว หลีกเลี่ยงการอยู่ในสถานที่อันตรายหรือเสี่ยงต่อการเกิดความรุนแรง เป็นต้น
