โปรแกรมตรวจคัดกรอง

โรคเบาหวาน

โรคหัวใจ

โรคมะเร็ง

คำกล่าวที่ว่า “ความไม่มีโรค เป็นลาภอันประเสริฐ” นั้นจริงแท้แน่นอน แต่ใครเล่าจะหลีกเลี่ยงโรคภัยไข้เจ็บได้พ้นแม้ว่าจะเป็นคนรักสุขภาพดีเยี่ยมก็ตาม ดังนั้นนอกจากการดูแลเอาใจใส่สุขภาพในแนวทางที่ถูกต้องแล้ว

การ “ตรวจคัดกรองโรค” ก็เป็นหัวใจสำคัญที่ไม่อาจมองข้ามได้เนื่องจาก ช่วยให้ตรวจพบโรคซ่อนเร้น ตั้งแต่ระยะแรกหรือยังเป็นไม่มาก ซึ่งการแก้ไข ก็จะทำ ได้ง่าย และโอกาสหายขาดมีสูง ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตในระยะยาว

ทุกวันนี้โรคเรื้อรังที่ไม่น่าพิสมัยมีด้วยกันหลายโรค แต่ที่คนส่วนใหญ่มักนึกถึง ในลำดับต้นๆ แทบไม่หนี 3 โรคท็อปฮิต คือ โรคเบาหวาน โรคหัวใจ และโรคมะเร็ง จะว่าไปโอกาสที่เราๆ ท่านๆ จะถูกคุกคามด้วย 3 โรคดังกล่าวมีแนวโน้มเกิดขึ้นได้ ด้วยปัจจัยเอื้อต่างๆ ที่มีอยู่มากมาย ไม่ว่าจะเป็นวัยที่เพิ่มขึ้น, กรรมพันธุ์, ไลฟ์สไตล์ หรือการดำเนินชีวิตของเราที่เปลี่ยนไป อาทิ รับประทานอาหารไม่ถูกหลัก โภชนา การ เช่น อาหารขยะ อาหารไขมัน-น้ำตาลสูง กินผักผลไม้น้อย ขาดการ ออกกำลัง กาย จนนำมาซึ่งน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน ไขมันในเลือดสูง, มีความเครียดสูง เนื่องจากการแก่งแย่งแข่งขันทั้งเรื่องงาน การเรียน ปัญหา ครอบครัว – เศรษฐกิจ, อยู่ในสิ่งแวดล้อมที่เต็มไปด้วยมลภาวะทั้งอากาศ – อาหาร – น้ำดื่ม, พักผ่อน ไม่เพียงพอ, ดื่มแอลกอฮอล์ของมึนเมา, สูบบุหรี่ ฯลฯ

เมื่อโรคร้ายพร้อมจู่โจมได้ทุกเมื่อเช่นนี้ เราจึงไม่ควรใช้ชีวิตอย่างประมาท ด้วยการดูแลรักษาสุขภาพให้แข็งแรง ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมมาใส่ใจเรื่องอาหาร การออกกำลังกาย การพักผ่อน ลดความเครียด เป็นต้น ซึ่งจะช่วยลดโอกาสเสี่ยง ที่จะเกิดโรคเหล่านั้นลงได้ในระดับหนึ่ง แต่ต้องยอมรับว่าต่อให้ดูแลสุขภาพดี เพียงใด บทจะโชคร้ายเป็นโรคขึ้นมาแบบไม่มีปี่มีขลุ่ยก็มีให้พบเห็นกันอยู่เนืองๆ ด้วยเหตุนี้จึงมีหลายๆ รพ. ให้คำแนะนำเรื่องของการ ตรวจสุขภาพประจำปี เพื่อค้นหาความผิดปกติที่อาจซ่อนเร้น

อย่างไรก็ตาม การตรวจสุขภาพประจำปีมักจะเป็นการตรวจสุขภาพใน ภาพรวมแบบ กว้างๆ ถ้าในกรณีของโรคเบาหวาน หัวใจ หรือมะเร็ง แพทย์อาจ แนะนำให้ตรวจคัดกรองแบบละเอียดเฉพาะโรคได้ ทั้งนี้ก็เพื่อค้นหาความเสี่ยงที่จะ เกิดโรคเหล่านี้ ซึ่งถ้ามีแนวโน้มว่าเป็นก็ช่วยเพิ่มโอกาสในการรักษาหรือป้องกันตนเอง ตั้งแต่ระยะแรกของโรคได้

การตรวจคัดกรองโรคเบาหวาน

โรคเบาหวาน เกิดจากตับอ่อนไม่สามารถสร้างอินซูลินได้อย่างเพียงพอ หรือ ร่างกายตอบสนองต่ออินซูลินได้น้อยกว่าปกติจึงไม่สามารถเผาผลาญคาร์โบไฮเดรตได้อย่างเหมาะสม ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงกว่าปกติ ทำให้เกิดโรคแทรกซ้อน ได้หลายระบบ อาทิ จอรับภาพของตาผิดปกติ, ไตวายเรื้อรัง, เสี่ยงเป็นโรค หลอดเลือดหัวใจตีบ, มีอาการชาปลายมือปลายเท้า เกิดบาดแผลได้ง่าย

โดยทั่วไปคนที่เป็นเบาหวานระยะแรกจะไม่รู้ตัวว่าเป็นเบาหวาน เนื่องจากไม่มี อาการใดแสดงให้ทราบ กระทั่งโรคแทรกซ้อนเริ่มเกิดขึ้นแล้ว ดังนั้น การตรวจ คัดกรองเบาหวานในผู้ที่ไม่มีอาการจึงจำเป็นอย่างยิ่ง โดยเฉพาะในคนที่มีญาติ สายตรง (พ่อแม่, พี่น้อง) ป่วยเป็นเบาหวาน, อายุ 45 ปีขึ้นไป, อ้วน, ความดันโลหิต สูงมากกว่า 140/90 มิลลิเมตรปรอท เป็นต้น

สำหรับโปรแกรมตรวจคัดกรองเบาหวาน แพทย์จะเป็นผู้พิจารณาว่าควรตรวจ ละเอียดมากน้อยเพียงใด โดยจะดูจากระดับความเสี่ยงต่อโรคในแต่ละคน ถ้าเสี่ยง น้อยก็ไม่จำเป็นต้องตรวจละเอียดเท่าคนที่มีความเสี่ยงมาก ในผู้ที่เสี่ยงสูงนอกจาก จะตรวจดูระดับน้ำตาลในเลือด ยังต้องตรวจค่าน้ำตาลที่เกาะในเม็ดเลือดแดง (HbA1C) ด้วย นอกจากนั้นจะเช็คการทำงานของตับ ไต ไขมันในเลือดความสมบูรณ์ เม็ดเลือด ปัสสาวะ ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ ตรวจสายตา เป็นต้น

การตรวจคัดกรองโรคหัวใจ

สถานการณ์ของโรคหัวใจในปัจจุบันมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น จากสถิติพบว่าโรคหัวใจคร่าชีวิตคนไทยมากเป็นอันดับหนึ่ง และผู้ป่วยมีอายุเฉลี่ยน้อยลง โดยในบรรดาโรคหัวใจทั้งหมด โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ เป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับหนึ่ง

ผู้ที่เป็นโรคหัวใจไม่จำเป็นต้องมีอาการทุกราย บางคนอาจไม่มีอาการผิดปกติเลยก็ได้ ถ้าโรคหัวใจนั้นยังไม่รุนแรงหรือเพิ่งเป็นในระยะแรก ดังนั้น การตรวจคัดกรองโรคหัวใจจะทำให้ค้นพบภาวะผิดปกติตั้งแต่ในระยะแรกๆ โดยแพทย์จะตรวจร่างกายทั่วไป และตรวจหาปัจจัยเสี่ยงต่อโรค เช่น ระดับน้ำตาลในเลือด, ไขมันในเลือด, การทำงานของไต, เอกซเรย์ปอด ตลอดจนการตรวจทางโรคหัวใจ ซึ่งความละเอียดของการตรวจแพทย์จะพิจารณาเป็นรายๆ ไป อาทิ

ตรวจคลื่นหัวใจ
(EKG)

ตรวจหัวใจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง
(ECHO)

ตรวจสมรรถภาพหัวใจด้วยการออกกำลังกาย
(EST)

ผู้มีปัจจัยเสี่ยงที่ควรตรวจคัดกรองโรคหัวใจ

เป็นโรคเบาหวาน, ความดันโลหิตสูง, มีระดับไขมันคอเลสเตอรอลในเลือดสูง

สูบบุหรี่จัด

มีประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจ หรือในคนที่มีอาการเตือนของโรคหัวใจ อาทิ เจ็บแน่นหน้าอก เหนื่อยง่าย ใจสั่น หอบเหนื่อยผิดปกติเวลาออกแรง นอนราบแล้วหายใจไม่สะดวก

อย่างไรก็ตาม ในคนทั่วไปที่ต้องการตรวจเช็คหัวใจก็สามารถเข้ารับการตรวจได้

การตรวจคัดกรองโรคมะเร็ง

โรคมะเร็งเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับหนึ่งในประเทศไทยและยังมีอัตราเพิ่ม จำนวนมากขึ้นทุก ๆ ปี โอกาสในการรักษามะเร็งให้หายขาดนั้นขึ้นอยู่กับระยะของ โรค และชนิดของมะเร็ง แต่ในปัจจุบันมักจะตรวจพบมะเร็งระยะลุกลามมากกว่าร้อยละ 80 ทำให้ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ ดังนั้นการตรวจคัดกรองมะเร็งเพื่อจะได้ตรวจเจอแต่เนิ่น ๆ จะเป็นผลดีอย่างยิ่ง เนื่องจากมะเร็งบางชนิดสามารถรักษาให้หายขาดได้

สำหรับการตรวจคัดกรองมะเร็ง จะใช้วิธีการเจาะเลือดและตรวจพิเศษ เช่น ตรวจอัลตราซาวนด์, เอกซเรย์ มะเร็งที่พบมีหลายชนิดเช่น มะเร็งลำไส้, มะเร็งตับ, มะเร็งท่อน้ำดี ในผู้ชายจะตรวจเพิ่มคือ มะเร็งต่อมลูกหมาก ส่วนผู้หญิงจะตรวจหา มะเร็งรังไข่, มะเร็งเต้านม และตรวจภายในนำเซลล์บริเวณปากมดลูกไปตรวจหา มะเร็งปากมดลูก ส่วนการตรวจเลือดอื่นเพื่อใช้ประกอบในการคัดกรองก็อย่างเช่น ตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด, การทำงานของตับ-ไต และเอกซเรย์ปอด

มะเร็งลำไส้

มะเร็งเต้านม

มะเร็งปากมดลูก

อันที่จริงนอกจากสามโรคที่สมัยนี้คนเป็นกันมากขึ้นแล้ว ยังมีอีกหนึ่งโปรแกรมตรวจคัดกรองที่น่าจะเข้ากับยุคสมัยของการก้าวสู่สังคมผู้สูงอายุ นั่นคือ การตรวจสุขภาพสำหรับคนวัยทอง

การตรวจสุขภาพของคน “วัยทอง”

วัยทองเป็นช่วงต่อระหว่างวัยผู้ใหญ่ตอนต้นและวัยสูงอายุ ชายและหญิงใน ช่วงอายุ 40 หรือ 45 ปีขึ้นไป ร่างกายจะมีการเปลี่ยนแปลงโดยเฉพาะมีการผลิต ฮอร์โมนเพศลดลง ในผู้หญิงเป็นช่วงเวลาที่สิ้นสุดการมีประจำเดือน เนื่องจากรังไข่ หยุดทำงาน ทำให้ฮอร์โมนเอสโตรเจน (Estrogen) ลดลง เกิดอาการต่าง ๆ เช่น มีอาการร้อนวูบวาบ บางครั้งมีอาการเหงื่อออกมากกว่าปกติทั้งที่อากาศเย็น เหงื่อ ออกในเวลากลางคืน อารมณ์แปรปรวน หงุดหงิดง่าย เป็นต้น สำหรับผู้ชายวัยทอง การเปลี่ยนแปลงของร่างกายจะเป็นแบบค่อยเป็นค่อยไป เนื่องจากการลดลงของ ฮอร์โมนเพศชาย (Testosterone) ไม่ได้ลดลงอย่างฉับพลัน แต่มีผลทำให้อ่อนเพลีย ปวดเมื่อยโดยไม่รู้สาเหตุ กล้ามเนื้อต่าง ๆ ลดขนาดลง หงุดหงิดง่าย สมรรถภาพ ทางเพศถดถอย

คนในวัยทองบางรายต้องการคำแนะนำจากแพทย์ ในขณะที่บางรายผ่านวัยนี้ ได้อย่างราบรื่น อย่างไรก็ตามการที่ร่างกายมีการเปลี่ยนแปลงก็อาจจะส่งผลต่อ สุขภาพตามมาได้ ดังนั้นคนในวัยนี้สามารถพบแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพ โดยการ ตรวจจะคล้ายการตรวจสุขภาพทั่วไปของผู้สูงวัยที่จะค่อนข้างละเอียดพอสมควร เนื่องด้วยวัยที่สูงจึงอาจมีโรคซ่อนเร้นอยู่ได้ สำหรับการตรวจก็มีตั้งแต่ ตรวจเลือด ดูความสมบูรณ์เม็ดเลือด, ตรวจระดับน้ำตาลในเลือด, ตรวจไขมันในเลือด, ตรวจ การทำงานของตับ-ไต, ตรวจระดับกรดยูริคหรือโรคเกาต์, ตรวจปัสสาวะ, ตรวจหา มะเร็งลำไส้, มะเร็งตับ, เอ็กซเรย์ปอด, ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ เพิ่มเติมด้วยการตรวจ ดูค่าฮอร์โมนไทรอยด์ ผู้หญิงก็จะตรวจหามะเร็งปากมดลูก ขณะที่ผู้ชายจะเป็นการ ตรวจหามะเร็งต่อมลูกหมากซึ่งทั้งหมดก็จะครอบคลุมสุขภาพโดยรวมของคนวัยทอง ได้พอสมควร