ส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy)

จัดท่าให้ผู้ป่วยนอนตะแคงซ้าย ให้ก้นชิดริมเตียง งอเข่าให้ชิดกับหน้าอก

แพทย์ให้ยานอนหลับ กรณีเป็นผู้สูงอายุและมีโรคประจำตัวอาจใช้วิธีดมยานอนหลับชนิดไม่รุนแรงและหมดฤทธิ์ได้เร็ว

แพทย์ใช้เวลาส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ ประมาณ 20-30 นาที กรณีพบติ่งเนื้อหรือความผิดปกติอาจใช้เวลาประมาณ 45-60 นาที

แพทย์อาจตัดชิ้นเนื้อไปตรวจทางพยาธิวิทยาเพิ่มเติมและสามารถตัดเนื้องอกที่มีขนาดไม่ใหญ่ได้

หลังส่องกล้องเสร็จผู้ป่วยจะได้รับการดูแลต่อที่ห้องพักฟื้น 1-2 ชั่วโมง

ผู้ป่วยอาจมีอาการแน่น อึดอัดท้อง เจ็บบริเวณท้องน้อยหรือทวารหนักหลังส่องกล้อง อาการเหล่านี้จะค่อยๆ ทุเลาลงและหายไปเมื่อได้เรอ หรือผายลมแล้ว

ผู้ป่วยอาจมีเลือดปนอุจจาระออกมาเล็กน้อย แต่ถ้ามีเลือดออกมามากผิดปกติให้รีบพบแพทย์

หากมีอาการผิดปกติ เช่น หน้ามืด เวียนศีรษะ แน่นหน้าอก ปวดท้องมาก ถ่ายดำ ปวดมากบริเวณลำคอ ท้องแข็ง มีไข้สูง ให้รีบมาพบแพทย์ทันที

กรณีที่คนไข้เลือกส่องกล้องโดยใช้ยาระงับความรู้สึก (ดมยาสลบ) ไม่ควรขับรถกลับบ้านด้วยตัวเอง จึงต้องมีผู้ดูแลมาด้วย

ไม่ควรทำกิจกรรมที่ต้องออกแรงมากในช่วงวันที่ 1-2 หลังการส่องกล้อง

ช่วยประเมินปัญหาที่เกิดขึ้นกับลำไส้ใหญ่โดยตรง เช่น ภาวะเลือดออก ปวดท้องเรื้อรัง หรืออาการท้องเสียเรื้อรังที่ไม่ทราบสาเหตุ

ช่วยระบุตำแหน่งและรักษาอาการเลือดออกในลำไส้ใหญ่ได้อย่างตรงจุด

ตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ และตรวจหาติ่งเนื้อที่อาจพัฒนากลายเป็นมะเร็งในอนาคต ทั้งนี้ ติ่งเนื้อขนาดเล็กชนิด adenoma บริเวณลำไส้ใหญ่ เป็นระยะก่อนมะเร็ง ซึ่งมีโอกาสเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ภายใน 3-5 ปี มากถึง 90% ดังนั้น หากตรวจพบติ่งเนื้อขนาดเล็กกว่า 1 เซนติเมตร แนะนำให้ตรวจซ้ำทุก 3-5 ปี หากติ่งใหญ่กว่า 1 เซนติเมตรอาจตรวจทุก 1-3 ปี สำหรับผู้ที่ไม่พบติ่งเนื้อควรกลับมาตรวจอีกครั้งใน 5-10 ปี

มีความแม่นยำสูงกว่าการเอกซเรย์

ติ่งเนื้อลำไส้ใหญ่ (Colon Polyps) บางชนิดสามารถพัฒนาเป็นมะเร็งได้ การส่องกล้องช่วยให้แพทย์สามารถตัดติ่งเนื้อออกได้ทันที โดยไม่ต้องผ่าตัดใหญ่

มะเร็งลำไส้ใหญ่ (Colorectal Cancer) หากตรวจพบตั้งแต่ระยะเริ่มต้นจะมีโอกาสรักษาหายได้สูง การส่องกล้องช่วยให้มองเห็นเนื้องอกหรือตำแหน่งที่ผิดปกติได้ชัดเจน

โรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง (Inflammatory Bowel Disease: IBD) เช่น โรคโครห์น หรือโรคลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผล ซึ่งเกิดจากการอักเสบเรื้อรังของเยื่อบุลำไส้ การส่องกล้องช่วยให้แพทย์เห็นการอักเสบ บวม แผล หรือจุดเลือดออกในลำไส้ได้ชัดเจน

ภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนปลาย เช่น ถ่ายเป็นเลือด อุจจาระดำ หรือมีเลือดออก การส่องกล้องช่วยระบุจุดเลือดออกได้อย่างแม่นยำ และสามารถหยุดเลือดได้ในระหว่างการตรวจ

ภาวะลำไส้ตีบ แคบ หรือโป่งพองผิดปกติ บางรายอาจเกิดจากเนื้องอก การอักเสบ หรือพังผืดภายในลำไส้ การส่องกล้องช่วยให้เห็นการตีบหรือโป่งพองของผนังลำไส้ได้ชัดเจน

แผลในลำไส้ใหญ่ (Colon Ulcer) การส่องกล้องช่วยให้เห็นแผลโดยตรง รวมถึงประเมินระดับความรุนแรงของแผลภายในลำไส้ได้

ผู้ที่มีอายุ 45 ปีขึ้นไป

ผู้ที่มีประวัติสมาชิกในครอบครัวหรือญาติสายตรงเคยป่วยด้วยโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่หรือมีติ่งเนื้อในลำไส้มาก่อน แนะนำให้นำอายุเมื่อเริ่มเป็นมะเร็งของคนในครอบครัวหรือเครือญาติใกล้ชิด ลบด้วย 10 จะเป็นอายุที่ควรเข้ารับการส่องกล้องลำไส้ใหญ่

ผู้ที่เคยตรวจพบติ่งเนื้อในลำไส้ และต้องติดตามซ้ำตามคำแนะนำแพทย์

ผู้ที่มี โรคประจำตัวบางชนิด เช่น โรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง (Ulcerative Colitis, Crohn’s Disease)

ผู้ที่ตรวจอุจจาระพบเม็ดเลือดแดงแฝง (stool occult blood: positive) หรือผลการตรวจเลือดพบค่า สารบ่งชี้มะเร็งลำไส้ (CEA) สูงผิดปกติ