วัคซีน IPD ในผู้สูงอายุ

วัคซีน IPD ในผู้สูงอายุ

ถ้าพูดถึงวัคซีนสำหรับผู้สูงอายุ หลายคนมักนึกถึงวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ ตอนนี้มีอีกตัวที่แนะนำฉีดในผู้สูงอายุที่เคยเป็นอีสุกอีใสมาก่อนคือ วัคซีนป้องกันโรคงูสวัด ส่วนโรคติดเชื้อไอพีดี มายังไง? ถึงได้มีวัคซีนเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน แถมแนะนำให้ฉีดในผู้สูงอายุด้วย แสดงว่าโรคติดเชื้อไอพีดีคงไม่ธรรมดาล่ะ

โรคติดเชื้อไอพีดี คำว่า IPD ย่อมาจาก Invasive Pneumococcal Disease เป็นโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสรุนแรง เกิดจากเชื้อ สเตรปโตคอคคัส นิวโมเนียอี หรือเรียกสั้นๆ ว่า เชื้อนิวโมคอคคัสเจ้าเชื้อตัวนี้เป็นเชื้อแบคทีเรียที่มีมากมายหลายสายพันธุ์ พบได้ทั่วไปในโพรงจมูกและลำคอของคนทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ สามารถแพร่กระจายสู่ผู้อื่นได้ง่ายโดยการไอหรือจาม และความน่ากลัวของการติดเชื้อตัวนี้ก็คือ อาจทำให้เกิดภาวะปอดอักเสบ หูน้ำหนวก เยื่อหุ้มสมองอักเสบ ฯลฯ และบางครั้งอาจรุนแรงถึงขั้นติดเชื้อแบบแพร่กระจายทำให้เสียชีวิตได้

แต่เดิมโรคติดเชื้อไอพีดีมักพบในเด็กเล็กที่อายุต่ำกว่า 2 ขวบ เนื่องจากเด็กยังไม่มีภูมิคุ้มกันต่อโรค บรรดาคุณหมอก็เลยไปโฟกัสที่เด็กวัยนี้ซะเป็นส่วนใหญ่ แต่ปัจจุบันโรคนี้ไม่ได้น่ากลัวเฉพาะในกลุ่มเด็กเล็กเท่านั้น ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีโรคประจำตัวเรื้อรัง อาทิ เบาหวาน โรคหัวใจ โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ตับแข็ง ผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง เช่น ผู้ป่วยติดเชื้อเอชไอวี ผู้ที่ได้รับยากดภูมิคุ้มกัน เป็นต้น ก็เป็นกลุ่มเสี่ยงสำคัญของโรคนี้เช่นกัน จากการศึกษาในต่างประเทศพบว่า การติดเชื้อนิวโมคอคคัสรุนแรง พบบ่อยในเด็กเล็ก ผู้ที่มีโรคประจำตัวเรื้อรัง และผู้สูงอายุ ส่วนในประเทศไทยพบอัตราการติดเชื้อรุนแรงในเด็กเล็กและผู้สูงอายุสูงกว่าช่วงวัยอื่น

ถึงตอนนี้คงเห็นด้วยว่า ผู้สูงอายุเป็นกลุ่มที่ไม่อาจมองข้ามได้ ที่สำคัญคนกลุ่มนี้กำลังเพิ่มจำนวนมากขึ้นเรื่อยๆ เนื่องจากสังคมไทยกำลังเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ และอย่างที่ทราบๆ กันเมื่ออายุมากขึ้น ภูมิคุ้มกันของร่างกายจะลดน้อยถอยลง ไม่ได้แข็งแรงเหมือนวัยหนุ่มสาว โอกาสที่เชื้อโรคต่างๆ จะก่อปัญหาต่อร่างกายของคนสูงอายุจึงเกิดขึ้นได้ง่าย ซึ่งโรคติดเชื้อไอพีดีเป็นอีกหนึ่งโรคที่มีโอกาสโจมตีผู้สูงอายุจนเป็นอันตรายถึงตายได้

ปัจจุบันหลายประเทศ ในยุโรปและสหรัฐ แนะนำให้ฉีดวัคซีนป้องกันโรคติดเชื้อไอพีดีในเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีโรคประจำตัวเรื้อรัง ซึ่งเป็นกลุ่มที่เสี่ยงต่อการติดเชื้อนิวโมคอคคัสรุนแรง ในบ้านเรานอกจากจะแนะนำให้ฉีดในเด็กเล็กที่ทำกันมาสักระยะหนึ่งแล้ว ในกลุ่มผู้สูงอายุก็เริ่มแนะนำให้ฉีดป้องกันด้วยเช่นกัน เพราะถ้าบังเอิญผู้สูงอายุไปคลุกคลีคนที่มีเชื้อนิวโมคอคคัสอยู่ในทางเดินหายใจ  คนเหล่านี้ก็อาจแพร่เชื้อโดยผ่านการไอ จาม ทำให้ติดเชื้อได้ การฉีดวัคซีนเพื่อเสริมภูมิคุ้มกันจึงเป็นเสมือนการสร้างเกราะป้องกัน จะช่วยลดโอกาสเสี่ยงต่อการติดเชื้อนิวโมคอคคัสได้มากขึ้น

สำหรับวัคซีนป้องกันโรคติดเชื้อไอพีดีที่ใช้อย่างแพร่หลายในผู้สูงอายุ มี 2 ชนิด ได้แก่

  • วัคซีนนิวโมคอคคัสแบบคอนจูเกต มีหลายชนิดย่อยทั้งแบบป้องกันเชื้อนิวโมคอคคัส 7 สายพันธุ์ 10 สายพันธุ์ และ 13 สายพันธุ์ แต่ถ้าจะฉีดเสริมสร้างภูมิคุ้มกันในผู้สูงอายุควรฉีดชนิด 13 สายพันธุ์ โดยไม่ต้องฉีดวัคซีนเข็มกระตุ้นแต่อย่างใด
  • วัคซีนนิวโมคอคคัสแบบโพลีแซคคาไรด์ ควรฉีดวัคซีนซ้ำหลังจากเข็มแรก 5 ปี และถ้าได้รับวัคซีนเข็มแรกก่อนอายุ 65 ปี ควรฉีดวัคซีนซ้ำเมื่ออายุ 65 ปี

วัคซีนทั้งสองชนิดสามารถครอบคลุมสายพันธุ์ของเชื้อที่ก่อโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัสรุนแรงในประเทศไทยได้ประมาณร้อยละ 68-78

การฉีดวัคซีนป้องกันโรคไอพีดีจะฉีดเข้ากล้าม โดยอาการข้างเคียงส่วนใหญ่เป็นอาการเฉพาะที่ เช่น ปวดบวมบริเวณที่ฉีด ซึ่งมักไม่รุนแรง และหายได้เองใน 2-3 วัน

อ่านมาถึงตรงนี้ บางท่านอาจแย้งว่า เดี๋ยวนี้หยูกยามีคุณภาพสูง ติดเชื้อแล้วค่อยรักษาก็ได้ จริงอยู่ที่การติดเชื้อนิวโมคอคคัสสามารถรักษาได้ด้วยยาปฏิชีวนะ แต่พบว่าการใช้ยาปฏิชีวนะอย่างแพร่หลายหรือพร่ำเพรื่อที่ทำๆ กันอยู่ในปัจจุบันนั้น ส่งผลให้เชื้อนิวโมคอคคัสมีการดื้อยาเพิ่มมากขึ้น ทำให้การรักษาเป็นไปได้ยากและซับซ้อนขึ้น จึงไม่ใช่เรื่องที่ควรจะมาเสี่ยง อย่างไรก็ตามในทางปฏิบัติก็ยังถือว่าวัคซีนป้องกันโรคไอพีดีเป็นวัคซีนทางเลือกทั้งการให้ในเด็ก ผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง และผู้สูงอายุ ก็คงขึ้นอยู่กับแต่ละท่านว่าจะให้ความสำคัญกับการป้องกันก่อนการติดเชื้อมากน้อยเพียงใด ถ้าคิดว่านอกเหนือจากการรักษาสุขภาพให้แข็งแรง รักษาสุขอนามัยที่ดี ล้างมือบ่อยๆ ปิดปากปิดจมูกทุกครั้งที่จามหรือไอ หลีกเลี่ยงการสัมผัส คลุกคลีกับผู้ป่วยและเข้าไปอยู่ในสถานที่ที่มีคนแออัดแล้ว แต่ยังคงไม่มั่นใจเกรงติดเชื้อ ก็สามารถปรึกษาแพทย์เรื่องการฉีดวัคซีนเสริมสร้างภูมิคุ้มกันได้

แถมท้ายอีกนิดบางคนอาจเคยได้รับคำแนะนำให้ฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่และวัคซีนป้องกันโรคไอพีดีไปพร้อมๆ กัน อันนี้สถานพยาบาลกะขายพ่วงหรือเปล่า ก็ขออธิบายดังนี้ เนื่องจากในผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงอย่างผู้สูงอายุ หากป่วยเป็นไข้หวัดใหญ่จะมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อนิวโมคอคคัสซ้ำซ้อน เช่น ปอดอักเสบ ซึ่งอาจรุนแรงถึงขั้นทำให้ระบบหายใจล้มเหลวและเสียชีวิตได้ ก็เลยแนะนำให้ฉีดวัคซีนทั้ง 2 ชนิด แต่ก็อย่างที่บอกว่าวัคซีนนี้เป็นวัคซีนทางเลือกก็ต้องพิจารณาตามความเหมาะสมของแต่ละคน

ค่ารักษา

เพิ่มเติม
การรักษา ราคา(บาท)
อัตราค่ารักษาพยาบาล แพทย์ที่ทำการรักษาเป็นผู้ประเมิน สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม โทร 1723

เกร็ดความรู้

เพิ่มเติม
Show Buttons
Hide Buttons