มะเร็งไต (kidney cancer)

มะเร็งไต (kidney cancer) คืออะไร?

มะเร็งไต คือ โรคมะเร็งชนิดหนึ่งซึ่งมีจุดกำเนิดที่ไต มะเร็งของเนื้อเยื่อไต (renal cell carcinoma) หรือเรียกอีกอย่างว่า มะเร็งของเซลล์ไต (renal cell cancer) ชนิดที่พบได้บ่อยที่สุด คือ มะเร็งเนื้อเยื่อไต เริ่มพัฒนามาจากเนื้องอกหนึ่งก้อนในไตข้างใดข้างหนึ่ง ทั้งยังสามารถพบการเกิดเนื้องอก 2 ก้อนหรือมากกว่าในไตข้างหนึ่ง หรือเนื้องอกหลายก้อนในไตทั้งสองข้างในเวลาเดียวกันได้เช่นกัน

ชนิดของมะเร็งไต

โรคมะเร็งไตแบ่งเป็น 2 ชนิดหลัก ได้แก่

มะเร็งเนื้อไต

ในระยะแรกจะไม่ปรากฏอาการ มักตรวจพบได้จากการตรวจสุขภาพประจำปี เช่น ตรวจอัลตราซาวนด์ช่องท้อง อาการจะปรากฏเมื่อก้อนมะเร็งเริ่มขยายใหญ่จนสามารถคลำเจอก้อนเนื้อ หรือมีอาการปวดบริเวณเอว หรือท้องบริเวณใต้ชายโครงด้านใดด้านหนึ่ง บางรายมีปัสสาวะเป็นเลือดร่วมด้วย

มะเร็งกรวยไต

มักปัสสาวะเป็นเลือด หรือตรวจเจอเม็ดเลือดแดงในปัสสาวะ นอกจากนี้ยังมีเนื้องอกที่ไตชนิดไม่ร้ายแรงอื่นๆ ที่พบบ่อย คือ Angiolipoma (AML) เนื้องอกของไขมันหลอดเลือดและกล้ามเนื้อเรียบ เนื้องอกชนิดนี้มักจะมีการฉีกขาดของหลอดเลือดเมื่อขนาดใหญ่กว่า 4 ซม. ทำให้เกิดอันตรายและภาวะแทรกซ้อนได้ จึงต้องทำการักษาโดยการผ่าตัดออกหรือทำให้ฝ่อลง แต่ถ้าขนาดเล็กใช้วิธีการเฝ้าระวังขนาดเป็นระยะๆ โดยอัลตราซาวนด์

ปัจจัยเสี่ยงให้เกิดโรคมะเร็งไต

อาการของโรคจำแนกได้ออกเป็นทั้งหมด 4 ระยะ ประกอบด้วย

การวินิจฉัยโรคมะเร็งไต

ตรวจเลือดและปัสสาวะ

ตรวจอัลตราซาวนด์, ตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT scan) หรือตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) เพื่อหาก้อนเนื้องอกหรือความผิดปกติอื่นๆ ในไต กรณีที่ตรวจด้วยภาพไม่ชัดเจน แพทย์อาจผ่าตัดเพื่อนำตัวอย่างเนื้อเยื่อจากก้อนเนื้องอกหรือจากบริเวนที่สงสัยมาตรวจ

กรณีที่พบเซลล์มะเร็ง แพทย์จะตรวจเพิ่มเติมเพื่อประเมินระยะของโรค เช่น เอกซเรย์ทรวงอก หรือตรวจกระดูก เพื่อดูว่ามะเร็งลุกลามไปยังปอดและกระดูกหรือไม่

แนวทางการรักษาโรคมะเร็งไต?

ใช้วิธีผ่าตัดเป็นแนวทางรักษาหลัก กรณีที่มะเร็งยังไม่แพร่กระจายออกนอกไต ทำได้ 2 ลักษณะ ขึ้นอยู่กับระยะ ขนาด และตำแหน่งของก้อนมะเร็ง

1) การผ่าตัดเอาเนื้อไตออกทั้งหมด (Radical nephrectomy) เป็นการตัดไตข้างใดข้างหนึ่งออกทั้งหมด อาจรวมถึงบริเวณอื่น ๆ ได้แก่ ต่อมหมวก ต่อมน้ำเหลือง และเนื้อเยื่อไขมัน

2) การผ่าตัดเอาเนื้อไตออกบางส่วน (Partial nephrectomy) เป็นการผ่าตัดเอาเฉพาะส่วนที่เป็นเนื้องอกร้ายออก ใช้ในกรณีที่ก้อนมะเร็งยังมีขนาดเล็ก นอกจากนี้ ยังใช้วิธีฉายรังสี เป็นการใช้รังสีพลังงานสูงทำลายสารพันธุกรรม (DNA) ภายในเซลล์มะเร็งเพื่อหยุดยั้งการเจริญเติบโตและทำให้เซลล์มะเร็งตายไปในที่สุด, ให้ยาเคมีบำบัด เพื่อทำลายหรือหยุดยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็ง, ยากระตุ้นภูมิคุ้มกัน กรณีทีมีเซลล์มะเร็งกระจายไปที่ระยะอื่นแล้ว หรือมะเร็งไตที่กลับมาเป็นซ้ำ และการให้ยาเฉพาะเจาะจงมุ่งเป้ามี 2 กลุ่ม คือ กลุ่มยาที่ออกฤทธิ์ยับยั้งการสร้างเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงเซลล์มะเร็ง และกลุ่มยาที่ออกฤทธิ์ไปยับยั้งกลไกภายในเซลล์ที่เกี่ยวข้องกับการเจริญเติบโตของมะเร็ง ร่วมกับการดูแลชะลอไตไม่ให้เสื่อม หรือกรณีที่เสื่อมแล้วการรักษาจะเป็นไปตามสภาวะของไต

Q&A หลากคำถาม มีคำตอบ เกี่ยวกับ“มะเร็งไต”

อาหารที่ควรหลีกเลี่ยงสำหรับผู้ป่วยมะเร็งไต?

– อาหารที่มีฟอสฟอรัสสูงจำพวกนม ถั่ว ไข่แดง ชา กาแฟ น้ำอัดลม ฯลฯ

– อาหารที่มีโพแทสเซียมสูงจำพวกผักสีเขีวเข้มและผลไม้สีเหลืองหรือส้ม

– อาหารที่มีโซเดียมสูง เช่น เครื่องปรุงรส กะปิ ปลาร้า อาหารสำเร็จรูป-กึ่งสำเร็จรูป น้ำซุปชาบู-ก๋วยเตี๋ยว

– อาหารที่มีน้ำตาลจำพวกขนมหวาน เบเกอรี่ ผลไม้แปรรูป ฯลฯ

ภาวะแทรกซ้อนจากมะเร็งไต?

โรคมะเร็งไตอาจทำให้ผู้ป่วยเกิดภาวะแทรกซ้อนบางอย่างได้ เช่น ความดันโลหิตสูง แคลเซียมในเลือดสูง ร่างกายผลิตเม็ดเลือดแดงมากขึ้น เกิดความผิดปกติขึ้นที่ตับและม้าม หรือมะเร็งแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่น เช่น ปอด กระดูก เป็นต้น

มะเร็งต่อมหมวกไตต่างจากมะเร็งไตอย่างไร?

มะเร็งต่อมหมวกไต เกิดจากความผิดปกติของฮอร์โมนที่ผลิตโดยต่อมหมวกไต แบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ 1) มะเร็งต่อมหมวกไตชั้นนอก ทำให้เกิดการหลั่งฮอร์โมนผิดปกติ จะเกิดอาการหน้าอ้วนกลม ตัวบวมฉุ เป็นรอยช้ำง่าย ปัสสาวะบ่อย หิวกระหายน้ำบ่อย ความดันโลหิตสูง กล้ามเนื้ออ่อนแรง ไม่มีประจำเดือน น้ำตาลในเลือดสูง อารมณ์แปรปรวนจากฮอร์โมนอะดรีนาลีนมากเกิน 2) มะเร็งต่อมหมวกไตชั้นใน มีผลกับระบบหัวใจและหลอดเลือด ผู้ป่วยจะความดันโลหิตสูง ใจเต้นเร็ว เหงื่อออกง่าย ท้องผูก ปวดท้อง คลื่นไส้อาเจียน ระดับน้ำตาลในเลือดสูง อ่อนเพลีย มือสั่น เป็นต้น