chat

ภาวะอุจจาระเต็มท้อง

ภาวะอุจจาระเต็มท้อง เป็นโรคที่เกิดจากพฤติกรรมการกิน การเคลื่อนไหวร่างกาย และการขับถ่ายอย่างไม่ถูกต้อง จนถ่ายยากหรือขับถ่ายอุจจาระออกไม่หมด หากปล่อยไว้นานอุจจาระจะติดแน่นสะสม ส่งผลให้ท้องผูกรุนแรงขึ้น แน่นท้อง มีลมในท้องมาก คลื่นไส้อาเจียน หากท้องผูกนานกว่า 3 เดือน หรือมีอาการอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น น้ำหนักลด มีเลือดปะปนกับอุจจาระ ท้องผูกสลับท้องเสีย อุจจาระลำเล็กลง ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อตรวจคัดกรองโรคอุจจาระเต็มท้อง โดยการสวนล้างลำไส้เป็นแนวทางหนึ่งในการบำบัด

ภาวะอุจจาระเต็มท้องคืออะไร?

สาเหตุของการเกิดภาวะอุจจาระเต็มท้อง

อาการของภาวะอุจจาระเต็มท้อง

แนวทางการป้องกันภาวะอุจจาระเต็มท้อง

แนวทางการวินิจฉัยภาวะอุจจาระเต็มท้อง

แนวทางการรักษาภาวะอุจจาระเต็มท้อง

การสวนล้างลำไส้เพื่อบำบัดภาวะอุจจาระเต็มท้อง

Q&A หลากคำถาม มีคำตอบ เกี่ยวกับ “ภาวะอุจจาระเต็มท้อง”

ภาวะอุจจาระเต็มท้องคืออะไร?

ภาวะอุจจาระเต็มท้อง

อุจจาระเต็มท้อง หรือ อุจจาระตกค้าง (Fecal Impaction) เป็นภาวะที่ขับถ่ายอุจจาระออกไม่หมดทำให้ยังตกค้างอยู่ในลำไส้ หากปล่อยไว้เป็นเวลานานจนอุจจาระเกาะติดแน่น เมื่อมีอุจจาระใหม่จะไม่สามารถขับอุจจาระเก่าออกไปได้ กลายเป็นอุจจาระที่แข็งติดแน่นสะสมจนระบายออกไปจากลำไส้ไม่ได้ ส่งผลให้ท้องผูกรุนแรง คลื่นไส้อาเจียน วิงเวียนศีรษะ หายใจติดขัด แน่นท้อง มีลมจำนวนมาก

สาเหตุของการเกิดภาวะอุจจาระเต็มท้อง

มีพยาธิสภาพในลำไส้ เกิดการอุดกั้นทางเดินอาหาร ทำให้ขับถ่ายยาก

เบ่งถ่ายผิดวิธี เช่น เบ่งถ่ายขณะหายใจเข้าแล้วแขม่วท้อง

ภาวะอุจจาระเต็มท้อง

พฤติกรรมกลั้นอุจจาระ เช่น ปวดอุจจาระระหว่างเดินทาง ระหว่างการประชุม ฯลฯ

ผู้สูงอายุหรือผู้ป่วยเรื้อรังที่เคลื่อนไหวร่างกายน้อย กล้ามเนื้ออ่อนแรง การเคลื่อนไหวลำไส้ช้าลง

บดเคี้ยวอาหารไม่ละเอียด ทานอาหารไขมันสูง หรืออาหารย่อยยาก กากใยน้อย ดื่มน้ำน้อย

ผู้ที่ได้รับการผ่าตัดบ่อย เช่น ผ่าตัดถุงน้ำดี ผ่าตัดไส้ติ่ง จนมีพังผืดเกาะในช่องท้อง มีซอกหลืบให้ อุจจาระไปตกค้าง

ขาดการออกกำลังกาย ไม่ค่อยเคลื่อนไหวขยับเขยื้อนร่างกาย

โรคประจำตัวบางชนิดที่ส่งผลต่อการทำงานของลำไส้ เช่น ความผิดปกติที่อุ้งเชิงกราน โรคมะเร็งลำไส้ใหญ่ โรคลำไส้แปรปรวน โรคพาร์กินสัน โรคทางระบบประสาท อาจส่งผลต่อการบีบตัวของลำไส้

ผลข้างเคียงจากการทานยาบางชนิด เช่น ยาคลายกล้ามเนื้อ ยาระงับปวด ยาแก้ท้องเสีย ยาต้านกรด อาจส่งผลข้างเคียงต่อระบบย่อยอาหาร

อาการของภาวะอุจจาระเต็มท้อง

ภาวะอุจจาระเต็มท้อง

ปวดท้อง ท้องอืด แน่นท้อง ไม่สบายท้อง

ต้องออกแรงเบ่งอุจจาระ

ถ่ายอุจจาระน้อยกว่า 3 ครั้งต่อสัปดาห์ ถ่ายยาก ถ่ายไม่สุด หรืออุจจาระไม่หมดท้อง

คลื่นไส้อาเจียน

ปวดหลังส่วนล่าง

หายใจติดขัด หายใจได้ครึ่งเดียว ต้องหายใจลึก ๆ ตลอดเวลา

ทานอาหารได้น้อยมาก เบื่ออาหาร น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ

ขมคอ เรอเปรี้ยว และผายลมตลอดทั้งวัน

แนวทางการป้องกันภาวะอุจจาระเต็มท้อง

ฝึกขับถ่ายให้เป็นเวลาทุกวัน

ฝึกเบ่งถ่ายอุจจาระอย่างถูกวิธี โดยนั่งบนโถชักโครกแล้วโค้งตัวไปด้านหน้าเล็กน้อย ไม่เบ่งอุจจาระแรง ๆ เพราะจะเพิ่มแรงดันในลำไส้ อาจทำให้ลำไส้โป่งพองจนเกิดริดสีดวงทวารได้

วิธีกระตุ้นให้ลำไส้เคลื่อนไหวและขับถ่ายได้ดีขึ้น ใช้มือกดหรือนวดเบา ๆ บริเวณท้องด้านซ้ายล่างขณะขับถ่ายเพื่อช่วยกระตุ้นกล้ามเนื้อเรียบของลำไส้ให้เกิดการบีบตัว (Peristalsis) ได้ดีขึ้น

แนะนำให้ทานอาหารที่มีไขมันน้อย กากใยสูงจำพวกผักผลไม้ และโพรไบโอติกที่อุดมไปด้วยจุลินทรีย์ที่ดีต่อระบบย่อยอาหารและการขับถ่าย

ทานอาหารเสริมบางชนิดเท่าที่จำเป็น เช่น แคลเซียม สังกะสี เพราะอาจมีผลทำให้ท้องผูกได้

ดื่มน้ำในปริมาณที่เพียงพอต่อความต้องการของร่างกายในแต่ละวัน

ไม่กลั้นอุจจาระ ควรขับถ่ายทันทีที่ปวด เพราะการกลั้นอุจจาระอาจทำให้ลำไส้บีบอุจจาระกลับขึ้นไปที่ลำไส้ และทำให้มีอุจจาระค้างที่ผนังลำไส้ได้

เคลื่อนไหวยืดเหยียดร่างกาย และออกกำลังกายเป็นประจำเพื่อกระตุ้นการบีบตัวของลำไส้

แนวทางวินิจฉัยภาวะอุจจาระเต็มท้อง

แพทย์จะใช้มือกดบริเวณท้อง เพื่อหาตำแหน่งของก้อนอุจจาระที่สะสมจนท้องดูแข็งกว่าปกติ ซึ่งอาจเป็นตำแหน่งที่อุจจาระสะสมอยู่รวมกัน

ตรวจวัดการบีบตัวของลำไส้ การทำงานของหูรูดลำไส้ และกระบังลม

ตรวจทางทวารหนัก (Digital Rectal Exam) แพทย์จะใส่ถุงมือและทาเจลหล่อลื่นที่นิ้ว จากนั้นจะสอดนิ้วเข้าทางทวารหนัก เพื่อคลำหาสิ่งผิดปกติภายใน

การตรวจทางรังสีวิทยา ให้มองเห็นภาพภายในลำไส้ เช่น เอกซเรย์ช่องท้อง อัลตราซาวนด์ช่องท้อง เพื่อดูพยาธิสภาพของลำไส้ส่วนปลายและกล้ามเนื้อ หรือความผิดปกติอุ้งเชิงกรานและหูรูดทวารหนัก ดูความสัมพันธ์ของการเบ่งถ่ายอุจจาระกับการทำงานของกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานและหูรูดทวารหนัก

การส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy) สอดกล้องเข้าไปทางทวารหนัก เพื่อตรวจหาจุดที่ก้อนอุจจาระสะสม

แนวทางการรักษาภาวะอุจจาระเต็มท้อง

แพทย์จะซักประวัติสอบถามอาการ ประวัติการทานอาหาร ระยะเวลาของอาการ ประวัติการเจ็บป่วยของสมาชิกในครอบครัว และประวัติการรักษาก่อนหน้า

การสวนทวารหรือเหน็บยา เพื่อให้อุจจาระนิ่มจนขับถ่ายได้

ภาวะอุจจาระเต็มท้อง

การใช้ยาระบายที่สั่งจ่ายโดยแพทย์ ไม่แนะนำให้ซื้อยาระบายมาทานเอง

การผ่าตัดลำไส้และทวารหนัก เพื่อล้างนำอุจจาระที่ค้างอยู่ออกมา กรณีมีภาวะแทรกซ้อน เช่น ลำไส้อุดตัน

การสวนล้างลำไส้เพื่อบำบัดภาวะอุจจาระเต็มท้อง

การที่ร่างกายมีกากอาหารและสารพิษตกค้างอยู่ภายในลำไส้ สิ่งเหล่านี้จะยังเกาะติดอยู่ตามผนังลำไส้เป็นตะกรันในรูปของอุจจาระ ทำให้เกิดภาวะอุจจาระเต็มท้อง การสวนล้างลำไส้จึงช่วยขจัดสิ่งสกปรก กากอาหาร รวมทั้งสารพิษที่ตกค้างอยู่ในลำไส้ให้หมดไป โดยใช้เครื่องสวนล้างลำไส้ (open system colon hydro therapy machine) ภายใต้การดูแลของแพทย์ โดยไม่ต้องอดอาหารหรือน้ำก่อนการดีท็อกซ์ ท่อระบายของเสียจะต่อตรงจากฐานนั่ง โดยของเสียจะผ่านตามท่อโปร่งแสงที่วางระบบไว้ด้านล่าง และผ่านมายังท่อด้านข้างเตียง มีหน้าปัดดิจิทัลแสดงอุณหภูมิน้ำ เครื่องจะปรับอุณหภูมิน้ำให้เท่ากับลำไส้ จากนั้นพยาบาลจะสอดหลอดสวนที่เคลือบสารหล่อลื่นเข้าทางทวารหนักอย่างเบามือด้วยความลึกเพียง 2 นิ้ว แล้วค่อยๆปล่อยน้ำอุ่นซึ่งได้รับการฆ่าเชื้อด้วยแสงอัลตราไวโอเลตจากหลอดยูวี ปล่อยเข้าสู่ลำไส้อย่างช้าๆ จากนั้นให้กลั้นอุจจาระประมาณ 5-10 วินาที เมื่อรู้สึกอยากถ่ายสามารถถ่ายได้ทันที เมื่อเบ่งน้ำและของเสียจะไหลออกทางทวารหนักผ่านข้าง ๆ หลอดสวน ทำซ้ำเป็นรอบๆจนน้ำครบ 25 ลิตร

ภาวะอุจจาระเต็มท้อง

ระหว่างการถ่ายสามารถมองผ่านกระจกเห็นซากตะกรัน และเศษอาหารที่ถ่ายไหลผ่าน บางคนอาจจะเห็นคราบตะกรันสีดำเป็นเม็ด ๆ หรือเป็นก้อนที่จับคราบไว้เป็นเวลานาน สิ่งเหล่านั้นคือ สารพิษที่สะสมอยู่ในร่างกาย ระหว่างสวนล้างจะมีการนวดหน้าท้องวนจากขวาไปซ้ายหรือนวดทวนเข็ม เหนือบริเวณสะดือใต้ชายโครง เพื่อเคลื่อนไหวลำไส้ให้ตะกรันที่จับเป็นคราบได้หลุดออกจากผนังลำไส้และขับถ่ายของเสียออกมา เมื่อน้ำหมดถังแล้วพยาบาลจะถอดสายสวนออก ใช้เวลาประมาณ 45-60 นาที และควรนอนพักต่ออีก 5-10 นาที เพื่อขับถ่ายส่วนที่เหลือค้างอยู่ในลำไส้ออกให้หมดแล้วจึงทำความสะอาดร่างกาย

ราคาการสวนล้างลำไส้เพื่อบำบัดภาวะอุจจาระเต็มท้องที่โรงพยาบาลยันฮี

สวนล้างลำไส้ 1 ครั้ง

1,300 บาท

สวนล้างลำไส้ คอร์ส 3 ครั้ง

3,600 บาท

สวนล้างลำไส้ คอร์ส 5 ครั้ง

5,500 บาท

สวนล้างลำไส้ คอร์ส 10 ครั้ง

10,000 บาท

Q&A หลากคำถาม มีคำตอบ เกี่ยวกับ “ภาวะอุจจาระเต็มท้อง”

ถาม
ตอบ

เมื่อเกิดภาวะอุจจาระเต็มท้อง สามารถกินยาระบายได้หรือไม่?

การรับประทานยาระบายอาจส่งผลให้เกิดภาวะลำไส้ติดยา หรือลำไส้ดื้อยา และต้องเพิ่มปริมาณการใช้ยาระบายขึ้นเรื่อย ๆ จนใช้เท่าไหร่ก็ถ่ายไม่ออก จึงแนะนำให้ทานยาระบายเท่าที่จำเป็นหรือปรึกษาแพทย์ก่อนใช้

ถาม
ตอบ

ทำไมภาวะอุจจาระเต็มท้องจึงเกิดกับผู้หญิงอายุน้อยกว่า 40 -45 ปี ที่อยู่ในช่วงวัยทำงานมากกว่าผู้ชาย?

สาเหตุที่พบอาการท้องผูกในเพศหญิงมากกว่าเพศชาย เพราะผู้หญิงมีประจำเดือน มีปัญหาเรื่องประจำเดือนไหลย้อน จนเนื้อเยื่อโพรงมดลูกเจริญผิดที่ ไปดึงรั้งลำไส้ ทำให้ลำไส้บีบตัวได้ไม่ดี ลำไส้ไม่ตรง รวมถึงผู้ที่ผ่านการคลอดบุตรด้วยวิธีธรรมชาติมาแล้ว

บทความโดย นพ.ภานุภพ โรจน์ดำรงรัตนา