Yanhee
chat

ฝีเต้านม (Breast Abscess) เป็นภาวะแทรกซ้อนของเต้านมอักเสบที่พบได้ในผู้หญิงให้นมบุตรระยะเดือนแรก ๆ มักเกิดช่วงสัปดาห์ที่ 2-3 หลังคลอด ในคุณแม่ที่ให้นมลูกเกิดจากท่อน้ำนมอุดตัน หรือนมคัดตึงแล้วไม่ได้รับการระบาย จนน้ำนมคั่งค้างอยู่ในเต้านมเป็นเวลานานเมื่อเชื้อแบคทีเรียเข้าสู่เต้านมทางหัวนมและลานหัวนมที่แตกจึงเกิดการอักเสบติดเชื้อหากไม่ได้รับการดูแลที่เหมาะสมจะกลายเป็นฝีหนองตามมา มีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำได้ในอัตราร้อยละ 40-50

ฝีเต้านม (Breast Abscess) คืออะไร?

สาเหตุของการเกิดฝีเต้านม

กลุ่มเสี่ยงเกิดฝีเต้านม

อาการเกิดฝีเต้านม

แนวทางการรักษาฝีเต้านม

แนวทางในการดูแลตัวเองเมื่อเป็นฝีเต้านม

Q&A หลากคำถาม มีคำตอบ เกี่ยวกับฝีเต้านม

ฝีเต้านม (Breast Abscess) คืออะไร?

ฝีเต้านม

ฝีเต้านม (Breast abscess) คือ หนึ่งในภาวะแทรกซ้อนของอาการเต้านมอักเสบ (Mastitis) ที่มีก้อนฝีหนองอยู่ภายใน อาจเกิดขึ้นได้กับผู้หญิงทุกคน ส่วนใหญ่มักพบในคุณแม่ให้นมบุตร ส่งผลให้เกิดอาการเจ็บทรมาน และอาจรุนแรงถึงขั้นการติดเชื้อในกระแสเลือดได้ ดังนั้น หากกดบริเวณเต้านมแล้วรู้สึกเจ็บผิดปกติร่วมกับมีไข้หนาวสั่น ควรเข้าพบคุณหมอเพื่อวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม

สาเหตุของการเกิดฝีเต้านม

ฝีเต้านมเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย ที่พบบ่อย ได้แก่ สแตฟีโลค็อกคัสออเรียส (Staphylococcus aureus) โดยเชื้อแบคทีเรียนี้จะเข้าไปในเต้านมผ่านทางหัวนมและลานนมที่ปริหรือแตก และทำให้เกิดการอักเสบติดเชื้อตามมา หากไม่ได้รับการดูแลรักษาก็จะกลายเป็นฝีหนองได้ในที่สุด

กลุ่มเสี่ยงเกิดฝีเต้านม

คนที่ให้นมบุตร เกิดจากการเข้าเต้าอาจไม่ถูกวิธี ทำให้เกิดบาดแผลที่หัวนมร่วมกับมีการอุดตันของท่อน้ำนม ติดเชื้อในท่อน้ำนม และต่อมน้ำนมจนเกิดฝีขึ้นมา

ฝีเต้านม

คนที่ไม่ได้ให้นมบุตร มักเกิดจากท่อน้ำนมผิดปกติ เช่น สูบบุหรี่เป็นประจำทำให้ท่อน้ำนมอุดตัน เกิดเชื้อโรคในท่อน้ำนมแล้วทำให้เกิดฝี อย่างไรก็ตาม ฝีเต้านมพบได้ในคนที่ให้นมบุตรมากกว่า เนื่องจาก เต้านม มีการสร้างน้ำนมขึ้น จึงเป็นช่วงที่เสี่ยงต่อการติดเชื้อได้ง่าย

อาการของฝีเต้านม

เต้านมข้างที่เป็นฝีจะบวมแดง แสบร้อน และเจ็บปวด

ฝีเต้านม

คลำได้ก้อนที่กดเจ็บมากของเต้านม และสีของผิวหนังเหนือบริเวณที่มีก้อนเปลี่ยนไปจากปกติ

เป็นไข้ หนาวสั่น ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ และอาจมีอาการคลื่นไส้อาเจียนร่วมด้วย

ต่อมน้ำเหลืองใต้รักแร้ข้างเดียวกับเต้านมข้างที่เป็นฝีจะโตและเจ็บร่วมด้วย

หากไม่รักษาฝีจะแตกจนมีหนองไหลออกมา

แนวทางการรักษาฝีเต้านม

หากมีอาการปวดมาก ให้ทานยาแก้ปวดลดไข้ เช่น พาราเซตามอล (Paracetamol) หรือ ไอบูโพรเฟน (Ibuprofen)

ทานยาปฏิชีวนะช่วยฆ่าเชื้อแบคทีเรียที่เป็นสาเหตุของการเกิดฝี เช่น คล็อกซาซิลลิน (Cloxacillin), ไดคล็อกซาซิลลิน (Dicloxacillin), ไซโพรฟล็อกซาซิน (Ciprofloxacin) เป็นต้น ถ้าทานยาปฏิชีวนะแล้วอาการดีขึ้น ให้ทานยานาน 1-2 สัปดาห์ ขึ้นอยู่กับขนาดของฝี การหายของแผล และดุลยพินิจของแพทย์

หากมีการอักเสบแบบมีฝีร่วมด้วยต้องระบายหนองออก ถ้าไม่ระบายฝีจะไม่หาย ทั้งนี้ การเกิดฝีอาจติดเชื้อในกระแสเลือด ต้องรักษาโดยให้ยาปฏิชีวนะทางเส้นเลือด และผ่าระบายหนองออกอย่างรวดเร็ว

แนวทางในการดูแลตัวเองเมื่อเป็นฝีเต้านม

ควรหยุดให้ลูกดูดนมข้างที่เป็นฝี แต่ยังให้ดูดข้างที่ปกติต่อไป ส่วนเต้านมข้างที่อักเสบให้ใช้นิ้วรีดเบา ๆ ให้น้ำนมไหลออกมา เพื่อป้องกันไม่ให้เต้านมคัด และช่วยให้หายจากอาการอักเสบได้เร็วขึ้น

ควรประคบเต้านมด้วยความร้อนทั้งก่อนและระหว่างให้ลูกดูดนม ใช้ผ้าชุบน้ำอุ่นจัดประคบเต้านมประมาณ 3-5 นาทีก่อนให้ลูกดูดนมเพื่อช่วยลดอาการปวดและช่วยให้น้ำนมไหลดียิ่งขึ้น

ฝีเต้านม

หลังลูกดูดนมเสร็จหรือหลังจากปั๊มนมออกหมดแล้วให้คุณแม่ประคบเต้านมด้วยความเย็นเพื่อลดอาการปวดบวมของเต้านม

ควรใส่ยกทรงที่เหมาะสมไม่รัดรูปและช่วยพยุงเต้านมได้ดีก็จะช่วยลดอาการปวดลงได้

ถ้ามีการอุดตันของต่อมน้ำนมควรรีบแก้ไข เช่น อัลตราซาวนด์ดูการอุดตัน นวดประคบ เป็นต้น

Q&A หลากคำถาม มีคำตอบ เกี่ยวกับ “ฝีเต้านม”

ถาม
ตอบ

การเป็นฝีเต้านมแปลว่าเรามีสุขอนามัยที่ไม่ดีจริงหรือไม่?

ไม่จริง เพราะฝีเต้านมมี 2 ลักษณะ คือ 1. ฝีที่เกิดระหว่างให้นมบุตร มักเกิดจากบาดแผลที่หัวนม เชื้อโรคจึงเข้าไปทางท่อน้ำนมและติดเชื้อในต่อมน้ำนม 2. ฝีที่เกิดในช่วงที่ไม่ได้ให้นมบุตร มักเกิดจากความผิดปกติของท่อน้ำนม ทำให้อักเสบติดเชื้อและเกิดฝีขึ้นมา ทั้ง 2 ประเภทนี้จึงไม่เกี่ยวข้องกับสุขอนามัยที่ไม่ดีแต่อย่างใด

ถาม
ตอบ

คนสูบบุหรี่ยิ่งเสี่ยงเป็นฝีเต้านมจริงหรือไม่?

จริง เพราะบุหรี่มีสารนิโคตินที่ทำให้เกิดความผิดปกติของท่อน้ำนม เกิดท่อน้ำนมอุดตัน เมื่อเกิดการอุดตันจะมีเชื้อโรคและติดเชื้อตามมาได้ ผู้หญิงที่สูบบุหรี่หรือได้รับควันบุหรี่มือสองจะเพิ่มโอกาสการติดเชื้อทำให้เกิดฝีเต้านมได้มากกว่าคนทั่วไป

ถาม
ตอบ

แนวทางการป้องกันฝีเต้านม

สำหรับแม่ที่ให้นมบุตร ควรล้างมือด้วยสบู่ให้สะอาดก่อนให้นม ทำความสะอาดหัวนมก่อนและหลังลูกดูดนม

รายงานอ้างอิง รศ. นพ.รณรัฐ สุวิกะปกรณ์กุล. (2567). ฝีเต้านม รับมืออย่างไร ?. กรุงเทพฯ : สาขาวิชาศัลยศาสตร์เต้านมและต่อมไร้ท่อ ภาควิชาศัลยศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล.

บทความโดย นพ.อภิชาติ ฤชุกรดำรง

หัตถการของศูนย์สูติ-นรีเวช

chat