งูสวัดในผู้สูงอายุ
‘งูสวัด’ คือ โรคผิวหนังชนิดหนึ่งที่เกิดจากเชื้อไวรัสชนิดเดียวกันกับโรคอีสุกอีใส กลุ่มเสี่ยงคือผู้ที่อายุมากกว่า 50 ปีขึ้นไปและผู้สูงอายุ เนื่องจากภูมิคุ้มกันในร่างกายลดลง นอนหลับพักผ่อนไม่เพียงพอ และไม่ออกกำลังกายสม่ำเสมอ มักแสดงอาการออกมาในลักษณะของผื่นตุ่มน้ำพองอยู่รวมเป็นกลุ่มตามแนวเส้นประสาท สามารถขึ้นที่ผิวหนังได้ทุกส่วนของร่างกาย โดยทั่วไปงูสวัดไม่มีอันตรายร้ายแรง และหายเองได้เป็นส่วนใหญ่ แต่บางคนหลังจากแผลหายแล้ว อาจมีอาการปวดตามเส้นประสาท และติดต่อได้ด้วยการสัมผัส
งูสวัด คืออะไร?
โรคงูสวัด (Shingles) คือ โรคผิวหนังชนิดหนึ่ง เกิดจากเชื้อไวรัสชนิดเดียวกับโรคอีสุกอีใส คือ วาริเซลลา ซอสเตอร์ (varicella zoster virus : VZV) เมื่อหายจากโรคอีสุกอีใสแล้ว เชื้อจะเคลื่อนตัวตามแนวเส้นประสาทเข้าไปซ่อนอยู่ในปมประสาทโดยไม่ทำให้เกิดอาการผิดปกติใดๆ แต่เมื่อภูมิต้านทานในร่างกายลดลงอาการของโรคจึงกำเริบขึ้นมา หรือในผู้สูงวัยที่มีโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน โรคไต ปอดอักเสบ ฯลฯ
มีไข้ ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย จากนั้นจะปวดแสบปวดร้อนบริเวณรอบเอว หรือแนวชายโครง บริเวณหลัง ด้านใดด้านหนึ่งของใบหน้า และดวงตา
มีผื่นหรือตุ่มน้ำใสขึ้นบริเวณที่รู้สึกปวด มักเรียงกันเป็นกลุ่มหรือเป็นเเถวยาวตามแนวเส้นประสาท
จากนั้นตุ่มน้ำจะแตกออก และค่อยๆ แห้งตกสะเก็ดในภายหลัง
หลังผื่นหายยังอาจปวดแสบคล้ายถูกไฟช็อตตามแนวเส้นประสาทอยู่ได้ (Postherpetic Neuralgia) เป็นผลกระทบจากเส้นประสาทถูกทำลายในช่วงที่มีการอักเสบจากโรคงูสวัด แต่มักเกิดกับผู้สูงอายุที่มีโรคแทรกซ้อนเรื้อรังอยู่แล้ว หรือกลุ่มผู้ป่วยที่มีภูมิต้านทานบกพร่อง บางรายอาจปวดนานเป็นเดือนหรือเป็นปี พบได้ร้อยละ 60 ของผู้ป่วยที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป หากเกิดบริเวณดวงตาอาจทำให้ตาบอดได้ เชื้อไวรัสอาจกระจายเข้าสู่สมองและอวัยวะภายในอื่นๆ เช่น ตับ ปอด หรือเยื่อหุ้มสมองอักเสบ อาจทำให้เสียชีวิตได้
สาเหตุที่ทำให้เกิดโรคงูสวัดในผู้สูงอายุ
นอนหลับพักผ่อนไม่เพียงพอ ปกติผู้สูงอายุมักประสบปัญหานอนไม่หลับจากความเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนและสภาพร่างกายอ่อนแอลง
ผู้สูงอายุที่เป็นโรคเกี่ยวกับภูมิคุ้มกัน เช่น แพ้ภูมิตนเอง ติดเชื้อเอชไอวี หรือกำลังรักษามะเร็งจากเคมีบำบัด หรือรังสีรักษา ก็มีความเสี่ยงที่จะเป็นโรคงูสวัดได้มากกว่าปกติ
ภาวะแทรกซ้อนของโรคงูสวัดในผู้สูงอายุ
ภาวะแทรกซ้อนที่ดวงตา งูสวัดที่เกิดขึ้นบริเวณใบหน้าอาจส่งผลกระทบต่อดวงตาได้ โดยผู้ป่วยอาจติดเชื้อแบคทีเรียที่ดวงตา ทำให้ดวงตาอักเสบ มีแผลที่กระจกตา ทำให้ผู้ป่วยสูญเสียการมองเห็นได้
ภาวะแทรกซ้อนกับอวัยวะภายใน หากเชื้องูสวัดแพร่กระจายออกนอกแนวเส้นประสาท เชื้อไวรัสอาจกระจายเข้าสู่สมองและอวัยวะภายในอื่นๆ เช่น ปอด ตับ หรือเยื่อหุ้มสมอง ส่งผลให้อวัยวะเหล่านั้นอักเสบ เป็นอันตรายต่อชีวิตได้
โรครัมเซย์ฮันท์ ซินโดรม เป็นโรคที่เกิดจากการที่เชื้อไวรัสเข้าไปทำลายเส้นประสาทสมอง ส่งผลให้เกิดอาการต่าง ๆ เช่น ปวดหู การได้ยินลดลง เวียนหัว บ้านหมุน ได้ยินเสียงหึ่ง ๆ เกิดตุ่มน้ำภายในหู เสียการรับรู้รสชาติอาหาร ใบหน้าซีกใดซีกหนึ่งเบี้ยว ซึ่งจะต้องได้รับการรักษาภายใน 72 ชั่วโมงหลังเกิดอาการ
แนวทางการรักษางูสวัดในกลุ่มผู้สูงอายุ
รักษาตามอาการ หากปวดแพทย์จะให้ยาแก้ปวด ถ้าตุ่มติดเชื้อจนกลายเป็นหนองแพทย์จะให้ยาปฏิชีวนะ
ให้ยาต้านไวรัส หากผู้ป่วยมีอาการปวดรุนแรงตั้งแต่แรกที่มีผื่นขึ้น แพทย์ให้ทานยาต้านไวรัส เพื่อลดความรุนแรง และช่วยให้โรคหายเร็วขึ้น
แนวทางการดูแลแผลงูสวัดในผู้สูงอายุ
หมั่นทำความสะอาดแผลให้แห้ง อย่าปล่อยให้แผลอับชื้น
ปิดแผลให้เรียบร้อย เพื่อป้องกันการแพร่เชื้อไวรัสไปสู่ผู้อื่น รวมถึงหลีกเลี่ยงการสัมผัสตัวกับผู้อื่น
ไม่แกะเกาแผลเพราะจะทำให้แผลติดเชื้อ
ประคบเย็นหากรู้สึกเจ็บแสบแผล
หลีกเลี่ยงใช้ยาสมุนไพร หรือยาอื่นๆ ที่แพทย์ไม่ได้สั่งทาบริเวณผื่นคัน เพราะอาจทำให้แผลติดเชื้อ
แนวทางการป้องกันโรคงูสวัด
ฉีดวัคซีนป้องกันโรคงูสวัด
หลีกเลี่ยงการสัมผัสผื่นหรือตุ่มโรคของผู้ป่วยงูสวัด
นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอและออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ เพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้แข็งแรง
ฉีดวัคซีนป้องกันโรคงูสวัด ในผู้ที่มีอายุมากกว่า 50 ปีขึ้นไป
วัคซีนป้องกันโรคงูสวัด มี 2 ชนิด
1)วัคซีนชนิดเชื้อเป็น ฉีด 1 เข็ม ลดการเกิดโรคงูสวัดได้ร้อยละ 50 และลดการปวดตามเส้นประสาทหลังจากหาย จากโรคงูสวัดได้ประมาณร้อยละ 70 แนะนําให้ฉีดในผู้ใหญ่ที่อายุมากกว่า 60 ปี
แม้วัคซีนจะไม่ได้ป้องกันการเกิดโรคได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่ช่วยลดโอกาสเสี่ยงที่เกิดโรคงูสวัดได้ถึง 50% และลดการเกิดอาการปวดปลายประสาทจากงูสวัดได้ถึง 66%
2)วัคซีนเชื้อตายซับยูนิต (Shingrix) ช่วยป้องกันงูสวัด ในผู้ที่อายุ 50 ปีขึ้นไปได้ 97% ป้องกันอาการ ปวดหลังจากเป็นงูสวัด(PHN) 91%
– หากเป็นงูสวัดแล้วสามารถฉีดได้ โดยเว้นระยะห่างจากการเป็นงูสวัด 6-12 เดือน
– หากเคยฉีดวัคซีนชนิดเชื้อเป็นแล้วสามารถฉีดชนิดซับยูนิตได้โดยเว้นระยะอย่างน้อย 2 เดือน
– มีผลการป้องกันต่อเนื่องในระดับสูงยาวนานมากกว่า 10 ปี
– ไม่ควรรับวัคซีนนี้พร้อมกับวัคซีนป้องกันโรคนิวโมคอคคัสชนิดโพลิแซคคาไลด
ราคาการฉีดวัคซีนโรคงูสวัดที่ รพ.ยันฮี
วัคซีนเชื้อตาย (non live recombinant)
ราคาแพ็คเกจ 2 เข็ม
11,800 บาท
(ราคานี้ยังไม่รวมค่าบริการโรงพยาบาลและค่าแพทย์)
Q&A หลากคำถาม มีคำตอบ เกี่ยวกับงูสวัดในผู้สูงอายุ
โรคงูสวัดพันรอบตัวแล้วตาย ?
ผู้ป่วยบางราย ผื่นของโรคงูสวัดโอกาสน้อยที่จะเกิดพร้อมกันทั้งสองด้าน ซ้ายและขวาจนดูเหมือนว่างูสวัดพันรอบตัว แต่ในความจริงแล้ว ผู้ที่เป็นโรคงูสวัดแล้วเสียชีวิต อาจเกิดจากภูมิคุ้มกันต่ำร่วมกับภาวะแทรกซ้อน
กลุ่มเสี่ยงอื่น ๆ ของโรคงูสวัด ?
ผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง จากการได้รับยากดภูมิคุ้มกัน เคมีบำบัด ยาในกลุ่มสเตียรอยด์ รวมถึงผู้ป่วยโรคเอดส์ ผู้ป่วยปลูกถ่ายอวัยวะ และผู้ป่วยปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือด
ใครไม่ควรฉีดวัคซีนป้องกันโรคงูสวัด ?
– เคยแพ้หรือเคยมีปฏิกิริยารุนแรงต่อวัคซีนนี้มาก่อน
– ผู้ที่มีอาการเจ็บป่วยปานกลางถึงรุนแรง ควรเลื่อนการรับวัคซีนไปก่อน
– ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่องไม่ควรรับวัคซีนชนิดเชื้อมีชีวิต
– ผู้ที่ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร
ถ้าเคยเป็นงูสวัดแล้วสามารถฉีดวัคซีนโรคงูสวัดได้หรือไม่?
สามารถฉีดได้ เพราะการติดเชื้องูสวัดจะไม่สามารถสร้างภูมิคุ้มกันโรคได้ มีโอกาสเป็นโรคซ้ำได้มากกว่าคนที่ไม่เคยเป็น
แพทย์ประจำศูนย์ผู้สูงอายุ
เพิ่มเติม
หัตถการของศูนย์ผู้สูงอายุ
โปรโมชั่น
เพิ่มเติม
ศัลยกรรมตกแต่งและความงามยอดนิยม
